Sách giáo khoa Ngữ văn 7 Tập một

Giải Bài 2 trang 93 SGK Ngữ văn 7

Mùa xuân nho nhỏ (Thanh Hải)   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Ơi, con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.

Từ giọt trong đoạn thơ sau có nhiều cách hiểu khác nhau. Người thì cho là giọt sương, người hiểu là giọt mưa xuân và có người lại giải thích là "giọt âm thanh" tiếng chim. Theo em, trong ngữ cảnh này, có thể chọn cách hiểu nào? Vì sao?

Gợi ý trả lời

Phân tích yêu cầu

Khổ thơ thứ hai của bài *Mùa xuân nho nhỏ*:

> Ơi, con chim chiền chiện
> Hót chi mà vang trời
> Từng giọt long lanh rơi
> Tôi đưa tay tôi hứng.

Từ giọt trong câu "Từng giọt long lanh rơi" có thể hiểu theo nhiều cách: giọt sương, giọt mưa xuân, hoặc "giọt âm thanh" của tiếng chim. Cần chọn một cách hiểu và lí giải vì sao.

a) Cách hiểu em chọn

Trong ngữ cảnh khổ thơ này, em chọn cách hiểu giọt là "giọt âm thanh" của tiếng chim chiền chiện (tiếng hót được hình dung thành những giọt long lanh rơi xuống).

b) Lí do lựa chọn

- Dựa vào mạch ý của khổ thơ: Hai câu đầu nói trực tiếp về tiếng chim – "con chim chiền chiện / Hót chi mà vang trời". Vì vậy, "từng giọt long lanh rơi" ở câu sau tiếp nối tự nhiên nhất khi hiểu đó là tiếng chim đang tuôn chảy thành từng giọt; cả khổ thơ nhờ thế thống nhất, liền mạch từ âm thanh đến hành động "đưa tay... hứng".

- Dựa vào biện pháp tu từ ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: Tiếng chim vốn được nghe bằng thính giác, nhưng nhà thơ lại tả nó "long lanh" (nhìn thấy bằng thị giác), rồi "đưa tay... hứng" (chạm được bằng xúc giác). Sự chuyển đổi cảm giác này khiến âm thanh trở nên hữu hình, có hình khối, màu sắc – đây chính là nét đặc sắc của hình ảnh thơ, và chỉ cách hiểu "giọt âm thanh" mới làm nổi bật được điều đó.

- Dựa vào cảm xúc của nhà thơ: Hành động "Tôi đưa tay tôi hứng" thể hiện sự nâng niu, trân trọng. Việc đưa tay hứng lấy từng giọt tiếng chim cho thấy tình yêu thiết tha của tác giả với thiên nhiên, với sự sống và mùa xuân của đất trời.

*(Cách hiểu giọt sương, giọt mưa xuân cũng gợi được vẻ trong trẻo, long lanh của mùa xuân nên không sai; nhưng đặt trong mạch khổ thơ đang nói về tiếng chim thì cách hiểu "giọt âm thanh" phù hợp và hay hơn cả.)*

Kết luận: Nên chọn cách hiểu *"từng giọt"* là giọt âm thanh tiếng chim – nhờ ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, tiếng hót trở nên lung linh, hữu hình, thể hiện niềm say mê, trân trọng của nhà thơ trước vẻ đẹp của mùa xuân.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.