Giải Bài 6 trang 33 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Liệt kê những câu văn thể hiện tư duy lô-gíc đặc trưng của truyện khoa học viễn tưởng trong đoạn kể lại những phán đoán của nhân vật giáo sư Pi-e A-rôn-nác – người kể chuyện – về chiếc tàu ngầm.
(văn bản: Cuộc chạm trán trên đại dương (trích Hai vạn dặm dưới biển) – Giuyn Véc-nơ)
Gợi ý trả lời
Yêu cầu: Liệt kê những câu văn thể hiện tư duy lô-gíc đặc trưng của truyện khoa học viễn tưởng trong đoạn giáo sư A-rôn-nác phán đoán về chiếc tàu ngầm.
Cách làm: Tư duy lô-gíc ở đây là chuỗi suy luận "từ chứng cứ quan sát được → bác bỏ giả thuyết sai → rút ra kết luận". Giáo sư không khẳng định bừa mà quan sát trực tiếp con vật, dùng hiểu biết khoa học (động vật học, vật liệu) để loại trừ dần, cuối cùng mới đi tới kết luận. Những câu văn tiêu biểu:
a) Câu quan sát và nhận ra điều bất thường, mở đầu cho suy luận:
> *"Cái mà tôi tưởng là lưng con vật thì lại cứng và nhẵn chứ không mềm như da những động vật sống dưới nước."*
b) Câu loại trừ giả thuyết "đây là một loài động vật" bằng đặc điểm vật chất:
> *"Lớp vỏ đen bóng đỡ tôi trên mặt nước rất nhẵn, trơn, chứ không có vảy như mình những loài cá lớn."*
c) Câu dựa vào âm thanh và cấu tạo kim loại để suy ra nguồn gốc nhân tạo:
> *"Khi gõ vào, nó phát ra tiếng kim loại... Cái lưng ấy được tạo nên bởi những tấm thép lá ghép lại với nhau bằng đinh ri-vê."*
d) Câu kết luận – đỉnh điểm của chuỗi suy luận, khớp với đặc trưng khoa học viễn tưởng (một thành tựu kĩ thuật vượt thời đại):
> *"Đến đây thì tôi không còn nghi ngờ gì nữa: cái vật ấy, con quái vật ấy, hiện tượng kì lạ ấy... chính là một chiếc tàu ngầm bằng thép khổng lồ, một công trình do bàn tay con người chế tạo ra."*
Nhận xét: Chuỗi câu trên cho thấy nhân vật người kể chuyện (một nhà khoa học) luôn quan sát – phân tích – loại trừ – kết luận theo lí lẽ chặt chẽ, dựa trên tri thức khoa học có thật. Đây chính là tư duy lô-gíc đặc trưng làm cho những điều tưởng tượng (tàu ngầm thời Véc-nơ chưa có) trở nên hợp lí và đáng tin trong truyện khoa học viễn tưởng.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.