Giải Bài 3 trang 83 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Theo em, cần có thêm cước chú cho từ ngữ, nội dung nào có trong văn bản đã đọc ở trên? Vì sao?
(văn bản: Thuỷ tiên tháng Một (Thô-mát L. Phrít-man))
Gợi ý trả lời
Nhắc lại yêu cầu: Cước chú là lời giải thích ngắn (thường đặt ở chân trang) cho những từ ngữ, tên riêng, khái niệm… mà người đọc có thể chưa hiểu rõ. Vì vậy, em cần tìm trong văn bản *Thủy tiên tháng Một* những chỗ còn khó hiểu, dễ gây thắc mắc để đề nghị thêm cước chú, kèm lí do.
a) Các thuật ngữ khoa học về khí hậu, thời tiết.
- Những từ như *"sự bất thường của Trái Đất", "hiệu ứng nhà kính", "sự nóng lên toàn cầu", "biến đổi khí hậu"* là khái niệm chuyên môn.
- *Vì sao:* đây là các thuật ngữ khoa học, không phải ai (nhất là học sinh lớp 7) cũng hiểu chính xác; thêm cước chú giúp người đọc nắm được nội dung cốt lõi mà tác giả muốn cảnh báo.
b) Các hiện tượng, tên gọi riêng về thời tiết được nhắc tới.
- Ví dụ *En Ni-nô (El Niño), La Ni-na (La Niña)* hay tên các cơn bão, hiện tượng thời tiết cực đoan.
- *Vì sao:* đây là tên riêng/hiện tượng tự nhiên ít quen thuộc với bạn đọc Việt Nam; cước chú làm rõ đó là hiện tượng gì, xảy ra ở đâu, tác động ra sao thì người đọc mới hiểu được dẫn chứng của tác giả.
c) Nhan đề và hình ảnh "thủy tiên tháng Một".
- Cụm từ *"thủy tiên tháng Một"* (hoa thủy tiên vốn nở vào mùa xuân nhưng lại nở sớm) mang tính biểu tượng.
- *Vì sao:* cần cước chú giải thích đặc điểm nở hoa của loài thủy tiên để người đọc hiểu vì sao việc nó nở "tháng Một" lại là dấu hiệu bất thường của khí hậu — từ đó thấy được dụng ý đặt nhan đề của tác giả.
d) Tên tác giả, xuất xứ và đơn vị đo lường.
- *Thô-mát L. Phrít-man* (nhà báo, nhà bình luận người Mỹ), tên cuốn sách trích dẫn, cùng các đơn vị, số liệu đo nhiệt độ, lượng khí thải… trong bài.
- *Vì sao:* cước chú về tác giả, xuất xứ giúp người đọc tin cậy nguồn thông tin; chú thích đơn vị, số liệu giúp hiểu đúng mức độ nghiêm trọng mà bài viết nêu ra.
Kết luận: Những từ ngữ, nội dung nên bổ sung cước chú là các thuật ngữ khoa học về khí hậu, các tên riêng/hiện tượng thời tiết (En Ni-nô, La Ni-na, tên bão…), hình ảnh biểu tượng "thủy tiên tháng Một" và thông tin về tác giả, xuất xứ, số liệu. Lí do chung: đó là những chỗ xa lạ, khó hiểu hoặc mang ý nghĩa ẩn, cần được giải thích để người đọc hiểu đúng và đầy đủ thông điệp cảnh báo về biến đổi khí hậu của văn bản.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.