Giải Bài 1 trang 116 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
NGỮ LIỆU: Tất cả được đựng trong những thẩu, những vịm bày trên một cái trẹc, o bán cơm hến lấy ra bằng những chiếc gáo mù u nhỏ xíu, bàn tay thoăn thoắt mỗi thứ một ít…
Trong câu văn sau, những từ ngữ nào có thể được xem là từ ngữ địa phương? Vì sao?
Tất cả được đựng trong những thẩu, những vịm bày trên một cái trẹc, o bán cơm hến lấy ra bằng những chiếc gáo mù u nhỏ xíu, bàn tay thoăn thoắt mỗi thứ một ít…
Gợi ý trả lời
Xác định từ ngữ địa phương trong câu văn
Câu văn viết về món cơm hến xứ Huế, nên tác giả dùng nhiều từ ngữ của địa phương miền Trung (Thừa Thiên Huế). Những từ ngữ có thể xem là từ ngữ địa phương gồm:
a) thẩu: chỉ cái lọ, cái hũ (thường bằng thủy tinh) dùng để đựng.
b) vịm: chỉ cái liễn, cái tô (đồ gốm) lớn dùng để đựng thức ăn.
c) trẹc: chỉ cái mẹt, cái mâm (thường đan bằng tre) dùng để bày đồ.
d) o: chỉ *cô*, *dì* — dùng để gọi người phụ nữ (ở đây là người phụ nữ bán cơm hến).
Vì sao các từ trên là từ ngữ địa phương?
- Đây là những từ chỉ được dùng phổ biến ở một vùng (miền Trung, đặc biệt là Huế), không thuộc vốn từ toàn dân nên người ở vùng khác thường không hiểu hoặc ít dùng.
- Mỗi từ địa phương đó đều có từ ngữ toàn dân tương ứng: *thẩu → hũ/lọ*, *vịm → liễn/tô*, *trẹc → mẹt/mâm*, *o → cô/dì*.
- Việc dùng các từ ngữ địa phương này giúp câu văn mang đậm màu sắc, không khí của vùng đất Huế, làm cho cách miêu tả món cơm hến thêm chân thực, sinh động và gần gũi.
(Lưu ý: *mù u* là tên một loại cây/quả có thật, dùng chung trong cả nước nên không coi là từ ngữ địa phương; *thoăn thoắt* là từ láy toàn dân.)
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.