Sách giáo khoa Ngữ văn 7 Tập hai

Giải Câu 1 trang 122 SGK Ngữ văn 7

Ôn tập học kì II   Gợi ý trả lời

Đề bài

Vẽ sơ đồ đơn giản thể hiện mối quan hệ giữa vấn đề đặt ra và các ý kiến, lí lẽ, bằng chứng được tác giả trình bày trong văn bản.

Gợi ý trả lời

Câu 1 (trang 123) — Vẽ sơ đồ thể hiện mối quan hệ giữa vấn đề đặt ra và các ý kiến, lí lẽ, bằng chứng.

a) Cách hiểu yêu cầu

Trong một văn bản nghị luận, bao giờ cũng có một vấn đề (ý kiến bao trùm) mà tác giả muốn bàn luận. Để làm sáng tỏ vấn đề ấy, tác giả nêu ra các ý kiến (luận điểm) nhỏ; mỗi ý kiến lại được làm rõ bằng lí lẽ và bằng chứng. Vì thế, sơ đồ cần đi từ trên xuống theo các tầng bậc: Vấn đề → Ý kiến → Lí lẽ → Bằng chứng.

b) Sơ đồ chung (áp dụng cho mọi văn bản nghị luận đã học)

```
┌───────────────────────────┐
│ VẤN ĐỀ (ý kiến chung) │
└─────────────┬─────────────┘
┌─────────────────────┼─────────────────────┐
▼ ▼ ▼
┌──────────┐ ┌──────────┐ ┌──────────┐
│ Ý kiến 1 │ │ Ý kiến 2 │ │ Ý kiến 3 │
└────┬─────┘ └────┬─────┘ └────┬─────┘
▼ ▼ ▼
Lí lẽ 1 Lí lẽ 2 Lí lẽ 3
▼ ▼ ▼
Bằng chứng 1 Bằng chứng 2 Bằng chứng 3
```

c) Ví dụ cụ thể với văn bản _Hãy cầm lấy và đọc_ (Huỳnh Như Phương)

```
┌──────────────────────────────────────────────┐
│ VẤN ĐỀ: Vì sao cần khuyến khích việc đọc sách│
│ và phải đọc sách như thế nào? │
└───────────────────────┬──────────────────────┘
┌───────────────────────────┼───────────────────────────┐
▼ ▼ ▼
┌──────────────────┐ ┌──────────────────────┐ ┌─────────────────────┐
│ Ý kiến 1: │ │ Ý kiến 2: │ │ Ý kiến 3: │
│ Sách có vai trò │ │ Đọc sách là một │ │ Cần biết cách đọc │
│ to lớn với con │ │ cách nuôi dưỡng, │ │ và giữ thói quen │
│ người │ │ bồi đắp tâm hồn │ │ đọc sách │
└────────┬─────────┘ └──────────┬───────────┘ └──────────┬──────────┘
▼ ▼ ▼
Lí lẽ: Sách mở ra Lí lẽ: Đọc giúp con Lí lẽ: Đọc sách giấy
kho tri thức, kết nối người thấu hiểu, đồng hay sách điện tử đều
con người với thế giới cảm, trưởng thành tốt nếu đọc thật sự
▼ ▼ ▼
Bằng chứng: lời mời Bằng chứng: hình ảnh, Bằng chứng: lời nhắn
gọi "Hãy cầm lấy và câu chuyện cậu bé Au- nhủ "Hãy cầm lấy và
đọc" của thánh Au-gu- gu-xtinh nghe tiếng đọc" được nhắc lại
xtinh mời đọc sách như một thông điệp
```

d) Nhận xét về mối quan hệ

- Vấn đề là hạt nhân, bao trùm toàn bài; mọi ý kiến đều hướng về làm rõ vấn đề.
- Mỗi ý kiến là một luận điểm bộ phận, trả lời cho một khía cạnh của vấn đề.
- Lí lẽ giải thích cho ý kiến (trả lời _vì sao_), còn bằng chứng là dẫn chứng thực tế, câu chuyện, hình ảnh… làm cho lí lẽ trở nên đáng tin.
- Nhờ quan hệ chặt chẽ Vấn đề → Ý kiến → Lí lẽ → Bằng chứng mà bài nghị luận trở nên mạch lạc và có sức thuyết phục.

> Lưu ý: Em có thể thay nội dung trong sơ đồ bằng văn bản nghị luận cụ thể mà em chọn (ví dụ _Bản đồ dẫn đường_, _Hãy cầm lấy và đọc_…); hình thức sơ đồ hình cây theo tầng bậc như trên là phần cốt lõi cần giữ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.