Giải Câu 2 trang 122 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Phân tích cách triển khai, củng cố lí lẽ mà tác giả đã sử dụng trong đoạn 3 của văn bản.
Gợi ý trả lời
Nhận diện yêu cầu: Câu hỏi yêu cầu chỉ ra *tác giả làm thế nào để đưa ra lí lẽ rồi làm cho lí lẽ ấy trở nên vững chắc, đáng tin* trong đoạn 3 — tức là chú ý tới trình tự sắp xếp ý và các bằng chứng, thao tác bổ trợ đi kèm lí lẽ.
a) Cách tác giả *triển khai* lí lẽ (đưa lí lẽ ra và dẫn dắt người đọc)
- Mở đầu đoạn 3, tác giả nêu thẳng lí lẽ chính của đoạn (một ý nhỏ phục vụ cho luận điểm chung của cả bài) bằng một câu khẳng định rõ ràng, ngắn gọn để người đọc nắm ngay điều cần bàn.
- Sau câu nêu lí lẽ, tác giả triển khai theo lối diễn dịch: đi từ ý khái quát đặt ở đầu đoạn rồi lần lượt giải thích, cắt nghĩa "vì sao lại như vậy". Nhờ đó mạch lập luận đi từ chung đến riêng, dễ theo dõi.
- Các câu trong đoạn được nối kết chặt chẽ bằng những từ ngữ liên kết chỉ quan hệ nguyên nhân – kết quả, quan hệ bổ sung (*vì thế, bởi vậy, không những… mà còn…, hơn nữa*), khiến các lí lẽ nối tiếp nhau một cách lô-gíc chứ không rời rạc.
b) Cách tác giả *củng cố* lí lẽ (làm cho lí lẽ thêm vững chắc, thuyết phục)
- Đưa bằng chứng (dẫn chứng) cụ thể ngay sau lí lẽ: tác giả không nói suông mà lấy ví dụ, số liệu hoặc sự việc có thật để minh hoạ, khiến lí lẽ có chỗ dựa thực tế.
- Phân tích, bình luận bằng chứng: sau khi nêu dẫn chứng, tác giả giải thích dẫn chứng ấy *chứng minh cho điều gì*, buộc nó gắn với lí lẽ chứ không để dẫn chứng đứng tách rời — đây là thao tác then chốt làm lí lẽ thêm sâu.
- Sử dụng các thao tác bổ trợ: so sánh, đối chiếu để làm nổi bật ý; có thể dùng câu hỏi tu từ để gợi suy nghĩ và dẫn người đọc tự rút ra kết luận; dùng cách nhấn mạnh, lặp lại ý quan trọng để khắc sâu.
- Khép đoạn bằng câu khẳng định lại lí lẽ (hoặc nâng lên một nhận định khái quát hơn), chốt lại vấn đề và nối sang đoạn sau, nhờ vậy lí lẽ của đoạn 3 vừa trọn vẹn vừa được củng cố thêm một lần nữa.
c) Hiệu quả chung
Nhờ phối hợp lí lẽ + bằng chứng + phân tích theo một trình tự mạch lạc (nêu ý → giải thích → chứng minh → khẳng định), đoạn 3 có sức thuyết phục cao: người đọc vừa hiểu *quan điểm của tác giả*, vừa thấy quan điểm ấy *có cơ sở*, từ đó dễ đồng tình. Đây chính là đặc trưng của văn nghị luận: lí lẽ phải đi liền với bằng chứng và được sắp xếp chặt chẽ thì mới đủ sức tác động tới người đọc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.