Giải Bài 3 trang 42 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Nêu công dụng của dấu ngoặc kép trong các câu sau:
a. Cả Thần Đồng và tôi đều tin "cái rốn" ấy hẳn vẫn còn ở trong đền chứ không thể là hòn đá Ôm-phe-lốt kia.
b. Câu hỏi đầu tiên chạy qua đầu hắn chắc chắn là: Sao có thể lưu giữ được những "hiện vật" này?
Gợi ý trả lời
Dấu ngoặc kép trong SGK Ngữ văn 7 (Kết nối tri thức) có một công dụng cơ bản là: đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệt (nghĩa khác với nghĩa thông thường, nghĩa hàm ẩn hoặc do người viết đặt cho). Xét từng câu:
a. Trong câu: *Cả Thần Đồng và tôi đều tin "cái rốn" ấy hẳn vẫn còn ở trong đền...*
- Từ "cái rốn" được đặt trong dấu ngoặc kép. Ở đây "cái rốn" không mang nghĩa đen (bộ phận trên cơ thể người) mà được dùng theo nghĩa đặc biệt, nghĩa chuyển: chỉ điểm trung tâm, cái lõi, chỗ chính giữa (ý nói "cái rốn của vũ trụ / của thế giới").
- → Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệt (nghĩa khác với nghĩa thông thường).
b. Trong câu: *...Sao có thể lưu giữ được những "hiện vật" này?*
- Từ "hiện vật" được đặt trong dấu ngoặc kép. "Hiện vật" vốn chỉ những vật thật được trưng bày, lưu giữ; nhưng ở đây người viết dùng dấu ngoặc kép để cho thấy đó là cách gọi mang nghĩa đặc biệt / hàm ý riêng (không phải hiện vật theo nghĩa thông thường, mà là những thứ được nhân vật xem như vật cần lưu giữ).
- → Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệt.
Nhận xét chung: Cả hai câu, dấu ngoặc kép đều có cùng công dụng là đánh dấu từ ngữ được dùng với nghĩa đặc biệt, khác với nghĩa thông thường của nó.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.