Sách giáo khoa Ngữ văn 7 Tập một

Giải Câu 3 trang 74 SGK Ngữ văn 7

Văn bản Quê hương (Tế Hanh)   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Dân chài lưới, làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

Em hãy chọn phân tích một số từ ngữ, hình ảnh đặc sắc trong đoạn thơ sau:

Dân chài lưới, làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

Gợi ý trả lời

Phân tích một số từ ngữ, hình ảnh đặc sắc trong đoạn thơ

Đoạn thơ khắc họa hình ảnh người dân chài và con thuyền sau chuyến ra khơi trở về. Em chọn phân tích ba hình ảnh tiêu biểu sau:

a) Hình ảnh người dân chài: "làn da ngăm rám nắng" và "Cả thân hình nồng thở vị xa xăm"

- "Làn da ngăm rám nắng" là chi tiết tả thực, gợi vẻ đẹp khỏe khoắn, rắn rỏi của người dân chài quanh năm dãi dầu nắng gió, sóng biển. Đó là vẻ đẹp đặc trưng của con người lao động miền biển.
- "Cả thân hình nồng thở vị xa xăm" lại là hình ảnh sáng tạo, lãng mạn. Tác giả dùng cách nói chuyển đổi cảm giác (vị mặn mòi của biển khơi được cảm nhận như tỏa ra từ thân hình người dân chài). Hình ảnh thơ khiến người dân chài hiện lên vừa chân thực vừa kì vĩ, lớn lao, như mang trong mình cả hương vị nồng mặn của đại dương bao la, của những chân trời "xa xăm". Người lao động trở thành con đẻ của biển cả.

b) Hình ảnh con thuyền: "Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm"

- Tác giả sử dụng biện pháp nhân hóa: con thuyền được tả như một sinh thể sống biết "im", biết "mỏi", biết "trở về nằm" nghỉ ngơi.
- Các từ "im", "mỏi", "nằm" diễn tả trạng thái lặng lẽ, thư giãn của con thuyền sau một chuyến đi vất vả, giống như người lao động nghỉ ngơi sau ngày làm việc mệt nhọc. Con thuyền trở nên gần gũi, có hồn, gắn bó thân thiết với cuộc sống làng chài.

c) Hình ảnh "Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ"

- Đây là câu thơ hay nhất, kết tinh tài năng và tâm hồn tinh tế của Tế Hanh. Biện pháp nhân hóa kết hợp ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: con thuyền như một con người đang lắng "nghe" vị mặn của muối biển "thấm dần" vào từng "thớ vỏ" của mình.
- Từ "nghe" (cảm nhận bằng tâm hồn) và "thấm dần" (diễn tả quá trình từ từ, bền bỉ) cho thấy con thuyền đang cảm nhận được sự mỏi mệt, sự mặn mòi của biển khơi ngấm vào cơ thể. Câu thơ thể hiện sự hòa quyện giữa con thuyền với biển cả, đồng thời bộc lộ tâm hồn nhạy cảm, tình yêu quê hương tha thiết của nhà thơ.

Nhận xét chung: Bằng bút pháp tả thực kết hợp lãng mạn, các biện pháp nhân hóa, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác cùng những từ ngữ, hình ảnh gợi cảm, Tế Hanh đã làm nổi bật vẻ đẹp khỏe khoắn, lớn lao của người dân chài và con thuyền. Qua đó, đoạn thơ thể hiện tình yêu quê hương sâu nặng và tâm hồn tinh tế của tác giả.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.