Sách giáo khoa Ngữ văn 7 Tập một

Giải Hoạt động trang 79 SGK Ngữ văn 7

Viết: Phân tích đặc điểm nhân vật trong một tác phẩm văn học (Bài 3. Cội nguồn yêu thương)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Em hãy thực hành tìm ý cho bài văn phân tích đặc điểm của một nhân vật (tự chọn) trong văn bản Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ hoặc Người thầy đầu tiên bằng việc hoàn thành bảng dưới đây (làm vào vở):

Hồ sơ nhân vật: …

| Cách miêu tả nhân vật | Chi tiết trong tác phẩm | Suy luận của em về nhân vật |
| --- | --- | --- |
| Ngoại hình | | |
| Hành động | | |
| Ngôn ngữ | | |
| Nội tâm | | |
| Mối quan hệ với các nhân vật khác | | |
| Lời người kể chuyện nhận xét trực tiếp về nhân vật | | |
(văn bản: Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ (Nguyễn Ngọc Thuần) hoặc Người thầy đầu tiên (Trin-ghi-dơ Ai-tơ-ma-tốp))

Gợi ý trả lời

## Hồ sơ nhân vật

- Tên nhân vật: Thầy Đuy-sen (Duy-sen)
- Tác phẩm: *Người thầy đầu tiên* — Trin-ghi-dơ Ai-tơ-ma-tốp
- Vị trí: Người thầy đầu tiên của làng Ku-ku-rêu, người mở trường và dạy chữ cho An-tư-nai cùng lũ trẻ nghèo.

*(Bảng tìm ý — làm vào vở)*

| Cách miêu tả nhân vật | Chi tiết trong tác phẩm | Suy luận của em về nhân vật |
| --- | --- | --- |
| Ngoại hình | Trong đoạn trích, tác giả hầu như không tả kĩ dáng vẻ bên ngoài của thầy; chỉ hiện lên hình ảnh thầy xắn quần, lội suối băng giá cõng, bế các em nhỏ qua dòng nước lạnh. | Việc tác giả ít tả ngoại hình cho thấy vẻ đẹp của thầy không nằm ở hình thức mà ở việc làm. Dáng thầy lội suối giữa giá rét gợi một con người khỏe khoắn, tận tụy, không ngại gian khổ. |
| Hành động | Thầy một mình đắp lò sưởi, trát lại trường; lấy đá và những tảng đất cỏ đắp thành ụ để các em bước qua suối; cõng, bế từng em qua chỗ nước sâu; khi An-tư-nai ngã ở suối, thầy đỡ em lên, lót chỗ, hơ ấm chân cho em; thầy ước mơ đưa An-tư-nai lên thành phố học. | Những hành động cụ thể, lặng lẽ ấy cho thấy thầy là người giàu lòng yêu thương, chu đáo, hết lòng vì học trò; thầy chăm lo cho các em như người cha, người anh trong gia đình. |
| Ngôn ngữ | Thầy ân cần động viên lũ trẻ: “Các em ghé vào đây... các em chả bao giờ còn thấy rét nữa”; lời thầy khích lệ An-tư-nai cố gắng học hành. | Lời nói nhẹ nhàng, ấm áp, luôn hướng về học trò cho thấy thầy là người nhân hậu, gần gũi, biết nâng đỡ và truyền niềm tin, niềm hi vọng cho các em. |
| Nội tâm | Thầy lo lắng khi thấy các em co ro vì rét; vui mừng, xúc động trước sự ham học của An-tư-nai; mang trong lòng khát khao cho các em được đến trường, được thay đổi số phận. | Thế giới nội tâm giàu tình cảm: thầy thương học trò chân thành, luôn trăn trở, mơ ước những điều tốt đẹp cho tương lai của các em — một tấm lòng cao cả, vị tha. |
| Mối quan hệ với các nhân vật khác | Với An-tư-nai và lũ trẻ, thầy vừa dạy chữ vừa che chở, chăm sóc như người thân; chính thầy đã gieo vào lòng An-tư-nai lòng biết ơn sâu nặng suốt đời. | Qua các mối quan hệ, thầy hiện lên là người thầy mẫu mực, người đã làm thay đổi cuộc đời học trò; tình thầy trò gắn bó, thiêng liêng. |
| Lời người kể chuyện nhận xét trực tiếp về nhân vật | An-tư-nai (nay là bà viện sĩ) hồi tưởng và trân trọng gọi Đuy-sen là *“người thầy đầu tiên”* — người đầu tiên đem ánh sáng tri thức đến cho em; người kể gợi nhắc công lao mở trường, trồng hai cây phong của thầy. | Lời người kể chuyện khẳng định trực tiếp tầm vóc và công lao của thầy: một người thầy bình dị mà vĩ đại, được học trò ghi nhớ, biết ơn và kính trọng suốt đời. |

Nhận xét khái quát: Từ các chi tiết trên, có thể thấy thầy Đuy-sen là người thầy tận tụy, giàu lòng yêu thương, hết lòng vì học trò; thầy chính là người đã nhen lên trong lòng An-tư-nai niềm tin và khát vọng vươn lên — xứng đáng là “người thầy đầu tiên” mà nhân vật mãi mãi biết ơn.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.