Giải Bài 2 trang 25 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Chủ ngữ trong các câu sau là một cụm từ. Hãy thử rút gọn các cụm từ này và nhận xét về sự thay đổi nghĩa của câu sau khi chủ ngữ được rút gọn.
a. Một tiếng lá rơi lúc này cũng có thể khiến người ta giật mình.
b. Phút yên tĩnh của rừng ban mai dần dần biến đi.
c. Mấy con gầm ghì sắc lông màu xanh đang tranh nhau với bầy vẹt mỏ đỏ, giành mổ những quả chín trên cây bồ đề.
Gợi ý trả lời
a. Chủ ngữ "Một tiếng lá rơi lúc này" là một cụm danh từ, có danh từ trung tâm là *tiếng*; các thành phần phụ là *Một* (chỉ số lượng), *lá rơi* (bổ nghĩa cho *tiếng*) và *lúc này* (chỉ thời điểm).
- Rút gọn: bỏ bớt phụ ngữ → "Tiếng lá rơi" (hoặc rút tối đa còn "Lá rơi").
- Câu sau khi rút gọn: *Tiếng lá rơi cũng có thể khiến người ta giật mình.*
- Nhận xét: Nghĩa cơ bản của câu vẫn còn, nhưng câu mất đi những chi tiết cụ thể. Bỏ *Một* làm mất sắc thái nhấn mạnh chỉ một âm thanh rất nhỏ, đơn lẻ; bỏ *lúc này* làm mất mốc thời gian cụ thể gắn với khung cảnh. Vì vậy câu trở nên chung chung, kém gợi cảm và giảm sức gợi về sự tĩnh lặng.
b. Chủ ngữ "Phút yên tĩnh của rừng ban mai" là cụm danh từ, danh từ trung tâm là *phút*; phụ ngữ *yên tĩnh* và *của rừng ban mai* bổ nghĩa cho *phút*.
- Rút gọn: bỏ phụ ngữ chỉ sở thuộc → "Phút yên tĩnh" (hoặc rút tối đa còn "Phút").
- Câu sau khi rút gọn: *Phút yên tĩnh dần dần biến đi.*
- Nhận xét: Câu vẫn diễn đạt được ý chính, song mất thông tin "*của rừng ban mai*" nên không còn xác định rõ không gian và thời điểm (buổi sớm trong rừng). Câu vì thế kém cụ thể, kém sinh động, không gợi được khung cảnh như câu gốc.
c. Chủ ngữ "Mấy con gầm ghì sắc lông màu xanh" là cụm danh từ, danh từ trung tâm là *gầm ghì* (loài chim); phụ ngữ *Mấy con* (chỉ số lượng) và *sắc lông màu xanh* (miêu tả đặc điểm).
- Rút gọn: bỏ phụ ngữ miêu tả → "Mấy con gầm ghì" (hoặc rút tối đa còn "Gầm ghì").
- Câu sau khi rút gọn: *Mấy con gầm ghì đang tranh nhau với bầy vẹt mỏ đỏ, giành mổ những quả chín trên cây bồ đề.*
- Nhận xét: Nghĩa chính của câu không đổi, nhưng mất chi tiết miêu tả "*sắc lông màu xanh*" khiến hình ảnh con vật kém cụ thể, câu kém sinh động và giảm sức gợi hình.
Kết luận chung: Khi rút gọn chủ ngữ là cụm từ thành từ hoặc cụm ngắn hơn, nghĩa cơ bản của câu vẫn được giữ, nhưng câu mất đi các chi tiết miêu tả, giới hạn cụ thể về số lượng, thời gian, không gian, đặc điểm… Do đó câu trở nên khái quát, chung chung hơn, đồng thời kém cụ thể, kém gợi hình và gợi cảm so với câu gốc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.