Giải Bài 3 trang 25 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Vị ngữ trong các câu sau là một cụm từ. Hãy thử rút gọn các cụm từ này và nhận xét về sự thay đổi nghĩa của câu sau khi vị ngữ được rút gọn.
a. Mắt tôi vẫn không rời tổ ong lúc nhúc trên cây tràm thấp kia.
b. Rừng cây im lặng quá.
c. Ở xứ Tây Âu, tổ ong lại lợp, bện bằng rơm đủ kiểu, hình thù khác nhau…
Gợi ý trả lời
Nhắc lại: Vị ngữ của ba câu đều là cụm từ (cụm động từ hoặc cụm tính từ). Rút gọn cụm từ là lược bớt các thành phần phụ, chỉ giữ lại thành phần chính. Khi rút gọn, câu vẫn đúng ngữ pháp nhưng nghĩa thay đổi: mất đi các thông tin miêu tả, bổ sung, khiến câu kém cụ thể và kém sinh động hơn.
a. Mắt tôi vẫn không rời tổ ong lúc nhúc trên cây tràm thấp kia.
- Vị ngữ (cụm động từ): *vẫn không rời tổ ong lúc nhúc trên cây tràm thấp kia*.
- Rút gọn: *không rời tổ ong* → Mắt tôi không rời tổ ong.
- Nhận xét: Câu rút gọn mất các chi tiết *vẫn* (chỉ sự tiếp diễn, kéo dài), *lúc nhúc* (gợi tả tổ ong đông, động đậy) và *trên cây tràm thấp kia* (chỉ rõ vị trí). Nghĩa của câu trở nên chung chung, không còn giàu hình ảnh và cụ thể như câu gốc.
b. Rừng cây im lặng quá.
- Vị ngữ (cụm tính từ): *im lặng quá*.
- Rút gọn: *im lặng* → Rừng cây im lặng.
- Nhận xét: Bỏ từ *quá* làm câu mất đi sắc thái nhấn mạnh mức độ cao của sự im lặng cùng cảm xúc (ngạc nhiên, bâng khuâng) của người nói. Câu chỉ còn là một lời thông báo bình thường.
c. Ở xứ Tây Âu, tổ ong lại lợp, bện bằng rơm đủ kiểu, hình thù khác nhau…
- Vị ngữ (cụm động từ): *lại lợp, bện bằng rơm đủ kiểu, hình thù khác nhau*.
- Rút gọn: *lợp, bện bằng rơm* → Ở xứ Tây Âu, tổ ong lợp, bện bằng rơm.
- Nhận xét: Câu rút gọn mất từ *lại* (ý so sánh, khác với điều đã nói trước đó) và cụm *đủ kiểu, hình thù khác nhau* (gợi sự phong phú, đa dạng). Nghĩa câu bị thu hẹp, không còn làm nổi bật sự khác lạ và muôn vẻ của tổ ong ở xứ Tây Âu.
Kết luận chung: Việc rút gọn cụm từ làm vị ngữ khiến câu ngắn gọn hơn nhưng nghĩa bị giảm sút: lược đi những thông tin miêu tả, bổ sung và sắc thái biểu cảm, làm câu kém cụ thể, kém sinh động so với câu gốc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.