Sách giáo khoa Ngữ văn 7 Tập hai

Giải Câu hỏi 4 trang 66 SGK Ngữ văn 7

Nói với con (Y Phương)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Vẻ đẹp tâm hồn và sức sống mãnh liệt, bền bỉ của “người đồng mình” được thể hiện như thế nào trong bài thơ? Nói về “người đồng mình”, người cha muốn nhắn gửi con điều gì?
(văn bản: Nói với con (Y Phương))

Gợi ý trả lời

a) Vẻ đẹp tâm hồn và sức sống mãnh liệt, bền bỉ của "người đồng mình" trong bài thơ

- Người đồng mình là những con người tài hoa, giàu tâm hồn, lạc quan, yêu đời:

> *Người đồng mình yêu lắm con ơi*
> *Đan lờ cài nan hoa*
> *Vách nhà ken câu hát*

Cuộc sống lao động tuy vất vả nhưng được nói đến bằng những hình ảnh đẹp, thơ mộng. Những động từ "cài", "ken" vừa diễn tả động tác cụ thể, khéo léo trong lao động vừa cho thấy sự gắn bó, quấn quýt. "Người đồng mình" biến lao động nhọc nhằn thành niềm vui, thành "nan hoa", "câu hát" — đó là vẻ đẹp của một tâm hồn phong phú, biết làm cho cuộc sống nên thơ.

- Người đồng mình sống mạnh mẽ, giàu ý chí, nghị lực, thủy chung gắn bó với quê hương dù còn cực nhọc, đói nghèo:

> *Người đồng mình thương lắm con ơi*
> *Cao đo nỗi buồn*
> *Xa nuôi chí lớn*

Cách nói bằng tư duy cụ thể của người miền núi: lấy cái "cao", cái "xa" của núi rừng để đo nỗi buồn, nuôi chí lớn. Gian khổ càng chồng chất thì ý chí, nghị lực càng được bồi đắp, càng vững bền.

> *Sống trên đá không chê đá gập ghềnh*
> *Sống trong thung không chê thung nghèo đói*
> *Sống như sông như suối*
> *Lên thác xuống ghềnh*
> *Không lo cực nhọc*

Điệp từ "sống", điệp ngữ "không chê", cùng các hình ảnh "đá gập ghềnh", "thung nghèo đói", thành ngữ "lên thác xuống ghềnh" khẳng định: người đồng mình thủy chung với quê hương, chấp nhận và vượt lên mọi khó khăn, sống phóng khoáng, mạnh mẽ, tràn đầy sức sống như sông, như suối.

- Người đồng mình mộc mạc, giản dị nhưng giàu lòng tự trọng, tự tôn dân tộc, biết tự lực xây dựng quê hương:

> *Người đồng mình thô sơ da thịt*
> *Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con*
> *Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương*
> *Còn quê hương thì làm phong tục*

Hình thức bề ngoài tuy "thô sơ da thịt" nhưng tâm hồn, ý chí thì lớn lao, "chẳng mấy ai nhỏ bé". Bằng chính đôi tay "tự đục đá", họ lao động dựng xây, giữ gìn bản sắc, truyền thống, phong tục của quê hương. Đó là vẻ đẹp của lòng tự trọng và tinh thần tự lực, tự cường.

b) Điều người cha muốn nhắn gửi con khi nói về "người đồng mình"

Qua việc ngợi ca những đức tính cao đẹp của "người đồng mình", người cha muốn nhắn gửi, dặn dò con:

- Hãy tự hào về quê hương, về truyền thống và những phẩm chất tốt đẹp của "người đồng mình" — nguồn cội đã sinh dưỡng và nâng đỡ con nên người.
- Hãy sống có nghĩa tình, thủy chung, gắn bó với quê hương, biết yêu thương, trân trọng nơi mình sinh ra dù còn gian khó, nghèo đói.
- Hãy sống mạnh mẽ, giàu ý chí và nghị lực, biết vượt lên mọi khó khăn, thử thách, không bao giờ nhụt chí.
- Hãy sống sao cho xứng đáng với "người đồng mình": dù "thô sơ da thịt" cũng không được sống nhỏ bé, tầm thường mà phải biết tự trọng, tự tin, vững bước trên đường đời để tiếp nối, dựng xây và làm rạng rỡ quê hương.

→ Lời nhắn gửi ấy chính là tình yêu thương, niềm hi vọng của cha dành cho con, đồng thời là bài học về lẽ sống làm người: biết cội nguồn, giàu ý chí và luôn ngẩng cao đầu.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.