Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Câu 4 trang 112 SGK Ngữ văn 8

Ca dao (Ca dao người Việt - Nguyễn Xuân Kính chủ biên)   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Nghèo thì bán bể bán sông
Anh cũng cố cưới lấy công ra vào
Cưới em trăm tám ông sao
Trăm tấm lụa đào mươi cót trầu cau
Cưới em một trăm con trâu
Một nghìn con lợn, bồ câu tám nghìn
Cưới em tám vạn quan tiền
Để làm tế lễ gia tiên ông bà
Cưới em một chĩnh vàng hoa
Mười chum vàng cốm bạc là trăm nong
Cưới em ba chum mật ong
Mười thúng mỡ muỗi ba nong quýt đầy…

(Phần cuối bài ca dao số 3; nguồn: Ca dao người Việt, quyển 3, tr. 90, 172 – 173, 183)

Ở bài ca dao số 3, anh học trò đem bán những thứ gì để có tiền dẫn cưới? Hãy nhận xét về đồ dẫn cưới của anh học trò nghèo. Những điều này có thể có trong thực tế không?

Gợi ý trả lời

a) Anh học trò nghèo đem bán những thứ gì để có tiền dẫn cưới?

Ngay ở dòng mở đầu bài ca dao số 3, tác giả dân gian viết:

> *"Nghèo thì bán bể bán sông"*

Để có tiền lo lễ dẫn cưới, anh học trò nghèo nói sẽ đem bán bể, bán sông – tức là bán cả biển cả và sông ngòi. Đây là những thứ rộng lớn, thuộc về thiên nhiên chung của mọi người, không ai sở hữu và cũng không ai có thể đem ra mua bán.

b) Nhận xét về đồ dẫn cưới của anh học trò nghèo:

Dù mở đầu bằng cảnh "nghèo", nhưng danh sách đồ dẫn cưới mà anh kể ra lại vô cùng đồ sộ, xa xỉ và kì lạ:

- Trăm tám ông sao, trăm tấm lụa đào, mươi cót trầu cau;
- Một trăm con trâu, một nghìn con lợn, tám nghìn con bồ câu;
- Tám vạn quan tiền để tế lễ gia tiên;
- Một chĩnh vàng hoa, mười chum vàng cốm, trăm nong bạc;
- Ba chum mật ong, mười thúng mỡ muỗi, ba nong quýt…

Nhận xét:

- Số lượng được đẩy lên cực lớn (trăm, nghìn, vạn) – vượt xa khả năng của bất kì ai, nhất là một anh học trò nghèo.
- Có những lễ vật không có thật, không thể kiếm được như "ông sao" (ngôi sao trên trời), "mỡ muỗi" (con muỗi bé xíu làm gì có mỡ mà lấy từng thúng).
- Tác giả dân gian đã sử dụng biện pháp nói quá (phóng đại) kết hợp với giọng điệu hóm hỉnh để tạo nên tiếng cười.

→ Đây là một bài ca dao hài hước, trào lộng. Qua lời khoe lễ cưới "trên trời" của anh học trò nghèo, nhân dân lao động thể hiện tinh thần lạc quan, yêu đời, tự cười cảnh nghèo của mình một cách nhẹ nhàng mà không bi lụy; đồng thời cũng là lời tự trào dí dỏm, đáng yêu.

c) Những điều này có thể có trong thực tế không?

Không. Tất cả những điều trong bài ca dao đều không thể có trong thực tế:

- Không ai có thể "bán bể bán sông" vì đó là của chung thiên nhiên, không thuộc sở hữu riêng và không thể đem bán.
- Lễ vật với số lượng khổng lồ (trăm trâu, nghìn lợn, tám nghìn bồ câu, tám vạn quan tiền, hàng chum vàng bạc…) là điều không tưởng, càng không thể có ở một người nghèo.
- Những thứ như "ông sao", "mỡ muỗi" vốn không thể lấy ra để làm lễ vật.

Tất cả chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng và biện pháp nói quá, nhằm mục đích gây cười và gửi gắm tiếng cười lạc quan của người bình dân, chứ không phản ánh sự thật.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.