Giải Bài 1 trang 128 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Trong học kì II, em đã được học những loại, thể loại văn bản nào? Hãy tóm tắt đặc điểm của các loại, thể loại văn bản đó bằng một bảng tổng hợp hoặc sơ đồ phù hợp.
Gợi ý trả lời
Bài 1 (trang 129) — Ôn tập học kì II
a) Các loại, thể loại văn bản đã học trong học kì II
Trong học kì II, em đã được học bốn loại / thể loại văn bản chính, gắn với bốn bài học:
- Truyện (truyện ngắn, tiểu thuyết) — Bài 6: *Chân dung cuộc sống* (Mắt sói, Lặng lẽ Sa Pa, Bếp lửa).
- Thơ tự do — Bài 7: *Tin yêu và ước vọng* (Đồng chí, Lá đỏ, Những ngôi sao xa xôi…).
- Văn bản nghị luận (nghị luận văn học) — Bài 8: *Nhà văn và trang viết* (Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam; Đọc văn – cuộc chơi tìm ý nghĩa…).
- Văn bản thông tin — Bài 9: *Hôm nay và ngày mai* (Miền châu thổ sông Cửu Long…; Choáng ngợp và đau đớn…; Diễn từ ứng khẩu của thủ lĩnh da đỏ Xi-át-tơn).
b) Bảng tổng hợp đặc điểm các loại, thể loại văn bản
| Loại / thể loại | Đặc điểm chính |
|---|---|
| Truyện (truyện ngắn, tiểu thuyết) | Là loại văn bản tự sự, kể lại sự việc qua cốt truyện, nhân vật, tình huống, ngôi kể. Dùng lời người kể chuyện và lời nhân vật để khắc họa tính cách, số phận con người và gửi gắm chủ đề. Tiểu thuyết có dung lượng lớn, nhiều tuyến nhân vật và sự kiện; truyện ngắn ngắn gọn, tập trung vào một vài tình huống tiêu biểu. |
| Thơ tự do | Là thể thơ không bị ràng buộc về số câu, số chữ trong dòng, cách gieo vần và nhịp cố định. Giàu hình ảnh, nhạc điệu linh hoạt; bộc lộ trực tiếp cảm xúc, tình cảm của nhân vật trữ tình. Thường dùng biện pháp tu từ, mạch cảm xúc dẫn dắt bài thơ. |
| Văn bản nghị luận (văn học) | Dùng lí lẽ và bằng chứng để bàn luận, thuyết phục người đọc về một vấn đề (ở đây là về tác phẩm, tác giả văn học). Có luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng rõ ràng; lập luận chặt chẽ, thể hiện quan điểm, thái độ của người viết. |
| Văn bản thông tin | Cung cấp thông tin khách quan, xác thực về một sự vật, hiện tượng. Thường có nhan đề, sa-pô, các đề mục, kết hợp kênh chữ với phương tiện phi ngôn ngữ (số liệu, hình ảnh, sơ đồ…); trình bày theo trật tự thời gian, quan hệ nhân quả hoặc mức độ quan trọng của thông tin. |
Gợi ý sơ đồ (dạng nhánh):
```
Văn bản (HK II)
├── Truyện: cốt truyện – nhân vật – tình huống – ngôi kể
├── Thơ tự do: tự do về vần, nhịp, số chữ; giàu cảm xúc, hình ảnh
├── Nghị luận văn học: luận đề – luận điểm – lí lẽ – bằng chứng
└── Văn bản thông tin: thông tin khách quan; nhan đề, sa-pô, đề mục, số liệu
```
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.