Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Bài 2 trang 122 SGK Ngữ văn 8

Về đích: Ngày hội với sách (Dự án đọc sách)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Chọn một tác phẩm của tác giả mà em đã biết và mong muốn tiếp tục tìm hiểu, khám phá. Đọc, cảm nhận về tác phẩm và trả lời những câu hỏi sau:

a. Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm có điều gì đáng chú ý? Hoàn cảnh ấy có tác động như thế nào đến việc lựa chọn đề tài, thể hiện nội dung của tác phẩm?

b. Việc chọn đề tài, thể hiện nội dung, chủ đề của tác phẩm cho thấy tác giả quan tâm, xúc động, trăn trở nhất về điều gì?

c. Tưởng tượng nếu em là tác giả, điều gì sẽ làm em hứng thú nhất và đâu là điều em cảm thấy khó khăn nhất khi viết tác phẩm này?

d. Sau khi đã tìm hiểu kĩ tác phẩm, em nhận thấy nhan đề có mối liên quan như thế nào với đặc điểm nội dung, nghệ thuật của tác phẩm?

Gợi ý trả lời

Lưu ý: Đây là bài tập dự án đọc sách mang tính mở (cảm nhận cá nhân về một tác phẩm tự chọn), nên không có "đáp số" theo nghĩa tính toán. Dưới đây là bài làm mẫu, chọn tác phẩm truyện ngắn _Lão Hạc_ của nhà văn Nam Cao (một tác giả đã học trong chương trình Ngữ văn 8 Kết nối tri thức). Em có thể thay bằng tác phẩm khác của tác giả mình yêu thích theo cùng cách trình bày.

### a. Hoàn cảnh ra đời và tác động đến đề tài, nội dung

- _Lão Hạc_ được Nam Cao viết năm 1943, in trong giai đoạn trước Cách mạng tháng Tám, khi xã hội Việt Nam còn chìm trong ách thực dân – phong kiến, nạn đói và sưu thuế đè nặng lên người nông dân.
- Bản thân Nam Cao xuất thân từ một làng quê nghèo (làng Đại Hoàng, Hà Nam), sống gần gũi, thấu hiểu đời sống cùng cực của người nông dân và tầng lớp trí thức tiểu tư sản nghèo.
- Tác động: Chính hoàn cảnh ấy khiến nhà văn chọn đề tài người nông dân nghèo trước Cách mạng. Hoàn cảnh xã hội ngột ngạt, bế tắc đã quy định nội dung tác phẩm: số phận bi thảm của lão Hạc – một người cha nghèo phải bán con chó yêu quý rồi tìm đến cái chết để giữ trọn mảnh vườn cho con và giữ vẹn nhân cách. Qua đó, tác phẩm phản ánh chân thực hiện thực xã hội và số phận người nông dân.

### b. Điều tác giả quan tâm, trăn trở nhất

- Việc chọn đề tài người nông dân nghèo và cách thể hiện (đi sâu vào bi kịch nội tâm, cái chết đầy tự trọng của lão Hạc) cho thấy Nam Cao xúc động, trăn trở nhất về số phận con người và về nhân cách, phẩm giá của người lao động nghèo.
- Nhà văn không chỉ thương cảm cho cái nghèo, cái đói mà còn trân trọng, nâng niu vẻ đẹp tâm hồn: lòng tự trọng, tình phụ tử thiêng liêng, sự lương thiện trong sáng của lão Hạc.
- Đồng thời, qua nhân vật ông giáo, Nam Cao gửi gắm nỗi day dứt về cách nhìn người: phải đặt mình vào hoàn cảnh của họ mới hiểu và không vội kết luận, đánh giá thấp người khác (“Chao ôi! Đối với những người ở quanh ta…”).

### c. Điều hứng thú nhất và khó khăn nhất nếu em là tác giả

- Điều hứng thú nhất: Được xây dựng và khắc họa diễn biến tâm lí nhân vật – nhất là tâm trạng đau đớn, giằng xé của lão Hạc khi bán cậu Vàng, và vẻ đẹp nhân cách toát lên từ một con người nghèo khổ. Việc để nhân vật “ông giáo” kể chuyện cũng là một điều thú vị vì vừa kể, vừa bộc lộ được suy ngẫm, triết lí về con người.
- Điều khó khăn nhất: Làm sao miêu tả nội tâm thật tinh tế, chân thực để người đọc vừa thương vừa kính trọng lão Hạc, mà không rơi vào bi lụy, kể lể; đồng thời phải xây dựng được cái chết dữ dội, đầy ám ảnh sao cho vừa hợp lí về tâm lí, vừa giàu sức tố cáo và lay động.

### d. Mối liên quan giữa nhan đề với nội dung, nghệ thuật

- Nhan đề _Lão Hạc_ chính là tên nhân vật trung tâm, giản dị, mộc mạc như chính con người lão – một lão nông nghèo, hiền lành.
- Về nội dung: nhan đề hướng toàn bộ sự chú ý của người đọc vào số phận và nhân cách của một con người cụ thể, qua đó khái quát lên số phận chung của người nông dân Việt Nam trước Cách mạng.
- Về nghệ thuật: cách đặt tên bằng chính tên nhân vật thể hiện bút pháp hiện thực và tấm lòng nhân đạo của Nam Cao – đặt con người, số phận cá nhân vào vị trí trung tâm; nhan đề ngắn gọn nhưng gợi sự trân trọng, gần gũi, buộc người đọc phải dõi theo và suy ngẫm về cuộc đời nhân vật.

Kết luận: Qua tác phẩm, có thể thấy tài năng miêu tả tâm lí bậc thầy và tấm lòng nhân đạo sâu sắc của Nam Cao đối với người nông dân nghèo trong xã hội cũ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.