Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài 1 trang 120 SGK Ngữ văn 8

Bài 5. Những câu chuyện hài   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nêu các thủ pháp trào phúng của thể loại hài kịch, truyện cười qua các văn bản đã học trong bài.

Gợi ý trả lời

Qua các văn bản đã học trong Bài 5 *Những câu chuyện hài* (hài kịch *Trưởng giả học làm sang* của Mô-li-e và chùm truyện cười dân gian Việt Nam), có thể nhận ra những thủ pháp trào phúng tiêu biểu sau:

a) Tạo tình huống trào phúng dựa trên mâu thuẫn trái tự nhiên

Tiếng cười bật ra từ mâu thuẫn giữa cái bên ngoài và bản chất bên trong, giữa ảo tưởng và sự thật. Ông Giuốc-đanh dốt nát, quê kệch nhưng lại khao khát trở thành quý tộc nên bị đám thợ may, thầy dạy lừa phỉnh; trong truyện cười, nhân vật rơi vào tình huống lố bịch (khoe của, nói khoác, giấu dốt...) bộc lộ thói xấu một cách tự nhiên.

b) Xây dựng nhân vật mang tính cách lố bịch, đáng cười

Nhân vật trào phúng thường có một nét tính cách bị cường điệu đến mức kệch cỡm: thói học đòi làm sang, tính khoe khoang, keo kiệt, sĩ diện hão, giấu dốt... Chính nét tính cách ấy trở thành đối tượng để tác giả/dân gian châm biếm, phê phán.

c) Phóng đại, cường điệu

Các chi tiết, lời nói, hành động được thổi phồng quá mức sự thật để làm nổi bật cái đáng cười (bộ lễ phục may hoa ngược, lời tâng bốc "ông lớn", "cụ lớn", "đức ông"; những lời khoe của, nói khoác phi lí trong truyện cười).

d) Dùng ngôn ngữ, lời thoại gây cười

Hài kịch dùng lời đối thoại trái khoáy, lố bịch của nhân vật để tự phơi bày cái dốt, cái hợm hĩnh; truyện cười dùng lối chơi chữ, nói lái, cách trả lời bất ngờ, hóm hỉnh để tạo tiếng cười.

đ) Dùng hành động, cử chỉ, điệu bộ lố bịch

Riêng ở hài kịch, nhân vật được khắc họa qua những động tác, bộ dạng khôi hài trên sân khấu (Giuốc-đanh mặc lễ phục, đi đi lại lại khoe khoang) làm bật lên tính cách gây cười.

e) Kết thúc bất ngờ (đặc trưng của truyện cười)

Truyện cười thường ngắn gọn, dồn nén và kết thúc ở một chi tiết bất ngờ khiến mâu thuẫn, thói xấu đột ngột lộ ra, tiếng cười vì thế bật lên sảng khoái và thấm thía.

→ Tựu trung, các thủ pháp trào phúng đều hướng tới mục đích tạo tiếng cười để châm biếm, phê phán thói hư tật xấu của con người.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.