Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Câu hỏi trang 24 SGK Ngữ văn 8

Quang Trung đại phá quân Thanh   Gợi ý trả lời

Đề bài

7. Ở đoạn trích này, những yếu tố đặc trưng nào của truyện lịch sử đã được tác giả sử dụng? Nhận xét về nghệ thuật kể chuyện lịch sử của tác giả.
(văn bản: Quang Trung đại phá quân Thanh)

Gợi ý trả lời

a) Những yếu tố đặc trưng của truyện lịch sử được tác giả sử dụng

- Đề tài, cốt truyện gắn với sự kiện và nhân vật lịch sử có thật: Đoạn trích tái hiện sự kiện lịch sử trọng đại là cuộc hành quân thần tốc ra Bắc và chiến thắng đại phá hai mươi chín vạn quân Thanh vào mùa xuân năm Kỉ Dậu (1789), với các nhân vật lịch sử có thật như Quang Trung – Nguyễn Huệ, Lê Chiêu Thống, Tôn Sĩ Nghị, Sầm Nghi Đống…

- Bối cảnh (thời gian, không gian) mang tính lịch sử, xác thực: Truyện ghi rõ mốc thời gian (ngày 25 tháng Chạp lên ngôi, ngày 30 tháng Chạp xuất quân, hẹn mồng 7 tháng Giêng vào Thăng Long mở tiệc khao quân) và những địa danh có thật (Phú Xuân, Nghệ An, Tam Điệp, sông Gián, Hà Hồi, Ngọc Hồi, Thăng Long…), làm nổi bật tính chân thực của bối cảnh.

- Nhân vật được khắc họa qua lời nói, hành động trong biến cố lịch sử: Hình tượng người anh hùng Quang Trung hiện lên là người có trí tuệ sáng suốt, nhạy bén, có tài cầm quân, quyết đoán, giàu lòng yêu nước (lời phủ dụ quân lính, cách bố trí tiến đánh). Đối lập là sự thảm bại, hèn nhát của Tôn Sĩ Nghị và số phận bi đát của vua tôi Lê Chiêu Thống.

- Ngôn ngữ và chi tiết mang màu sắc thời đại: Sử dụng nhiều từ ngữ, cách xưng hô, tên gọi chức tước, địa danh của thời kì lịch sử được kể, tạo không khí trang trọng của thể văn chương sử truyện (tiểu thuyết chương hồi).

- Người kể chuyện ngôi thứ ba: Câu chuyện được kể theo trình tự thời gian của các sự kiện, giúp tái hiện diễn biến chiến dịch một cách khách quan, bao quát cả hai phía (nghĩa quân Tây Sơn và quân Thanh, vua tôi Lê Chiêu Thống).

b) Nhận xét về nghệ thuật kể chuyện lịch sử của tác giả

- Kể theo trình tự thời gian, kết hợp miêu tả sinh động: Diễn biến cuộc tiến công được thuật lại mạch lạc, dồn dập, làm nổi bật cuộc hành quân thần tốc và khí thế tiến công như vũ bão của nghĩa quân Tây Sơn.

- Nghệ thuật tương phản, đối lập: Tác giả đặt cạnh nhau hình ảnh đoàn quân Tây Sơn khí thế hào hùng, chiến thắng vang dội với cảnh tháo chạy hoảng loạn, thảm hại của quân Thanh và vua tôi Lê Chiêu Thống, qua đó làm nổi bật tầm vóc người anh hùng Quang Trung và tính tất yếu của chiến thắng.

- Thái độ tôn trọng sự thật lịch sử mà vẫn thể hiện cảm hứng, quan điểm của người viết: Dù là cựu thần nhà Lê, tác giả vẫn ghi lại một cách chân thực và kín đáo bộc lộ niềm tự hào, ngưỡng mộ trước chiến công oanh liệt của Quang Trung và dân tộc; đồng thời xót xa, mỉa mai trước sự sụp đổ của triều Lê.

→ Nhờ sự kết hợp giữa tính chân thực lịch sử và tài năng kể chuyện (chọn chi tiết tiêu biểu, miêu tả sinh động, dùng nghệ thuật đối lập), đoạn trích vừa có giá trị như một trang sử, vừa có sức hấp dẫn của một tác phẩm văn chương.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.