Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Câu 6 trang 23 SGK Ngữ văn 8

Quang Trung đại phá quân Thanh (trích Hoàng Lê nhất thống chí)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Sự đối lập giữa hai nhân vật Quang Trung và Lê Chiêu Thống, giữa quân Tây Sơn và quân Thanh có tác dụng như thế nào trong việc thể hiện chủ đề của đoạn trích? Hãy khái quát chủ đề đó.
(văn bản: Hoàng Lê nhất thống chí (Ngô gia văn phái))

Gợi ý trả lời

Phân tích tác dụng của sự đối lập

a) Đối lập giữa Quang Trung và Lê Chiêu Thống

- *Quang Trung (Nguyễn Huệ):* mạnh mẽ, quyết đoán, mưu lược hơn người. Nghe tin quân Thanh chiếm Thăng Long, ông lập tức lên ngôi, thần tốc hành quân ra Bắc, vừa đi vừa tuyển quân, tự mình cầm quân, bày mưu tính kế, định trước cả ngày mở tiệc mừng chiến thắng. Đó là hình ảnh người anh hùng áo vải giàu lòng yêu nước, có tài thao lược, hết lòng vì vận mệnh dân tộc.
- *Lê Chiêu Thống:* hèn nhát, bạc nhược, cõng rắn cắn gà nhà. Vì lợi ích ngai vàng mà rước quân Thanh vào giày xéo đất nước, để rồi khi quân Thanh thua trận thì cùng bọn bề tôi vội vã bỏ chạy, luồn cúi theo Tôn Sĩ Nghị, chịu cảnh nhục nhã của kẻ vong quốc.
- *Tác dụng:* Sự đối lập làm nổi bật tầm vóc lớn lao, vẻ đẹp rạng rỡ của người anh hùng dân tộc Quang Trung; đồng thời phơi bày, lên án sự thảm hại, ê chề của vua tôi Lê Chiêu Thống – những kẻ phản bội quyền lợi đất nước.

b) Đối lập giữa quân Tây Sơn và quân Thanh

- *Quân Tây Sơn:* kỉ luật nghiêm minh, khí thế hào hùng, hành quân thần tốc, chiến đấu dũng mãnh, chủ động, liên tiếp thắng lớn ở Hà Hồi, Ngọc Hồi, chỉ trong mấy ngày đã quét sạch hai mươi vạn quân Thanh.
- *Quân Thanh:* chủ quan, kiêu căng, chỉ lo ăn chơi, phòng bị lỏng lẻo; khi bị đánh thì hoảng loạn, tan tác, tướng Sầm Nghi Đống thắt cổ tự tử, Tôn Sĩ Nghị sợ mất mật, ngựa không kịp đóng yên, người không kịp mặc giáp, chen chúc chạy trốn khiến cầu gãy, quân lính chết đuối làm nghẽn cả sông Nhị Hà.
- *Tác dụng:* Sự đối lập làm nổi bật sức mạnh vô địch và khí thế chiến thắng oai hùng của nghĩa quân Tây Sơn, đồng thời tô đậm sự thảm bại nhục nhã của đội quân xâm lược.

c) Khái quát chủ đề của đoạn trích

Qua việc dựng lại chân thực, sinh động chiến công thần tốc đại phá quân Thanh, đoạn trích ca ngợi người anh hùng áo vải Quang Trung – Nguyễn Huệ với trí tuệ, tài thao lược và lòng yêu nước; đồng thời thể hiện niềm tự hào về sức mạnh, tinh thần quật cường của dân tộc trong cuộc đấu tranh chống ngoại xâm. Mặt khác, đoạn trích cũng phản ánh sự thất bại thảm hại của quân xâm lược nhà Thanh và số phận bi đát, nhục nhã của bè lũ vua tôi bán nước Lê Chiêu Thống.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.