Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Câu 5 trang 126 SGK Ngữ văn 8

Chiều hôm nhớ nhà (Bà Huyện Thanh Quan) — Trả lời câu hỏi   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc các chú thích trong văn bản, em có nhận xét gì về cách dùng từ ngữ của tác giả?
(văn bản: Chiều hôm nhớ nhà - Bà Huyện Thanh Quan)

Gợi ý trả lời

Nhận xét về cách dùng từ ngữ của tác giả qua các chú thích trong văn bản

Đọc các chú thích ở văn bản *Chiều hôm nhớ nhà*, có thể thấy Bà Huyện Thanh Quan dùng rất nhiều từ Hán Việt và từ ngữ cổ, mang màu sắc văn chương bác học. Cụ thể:

- Dùng nhiều từ Hán Việt: *ngư ông* (ông chài), *viễn phố* (bến xa), *mục tử* (trẻ chăn trâu), *cô thôn* (xóm lẻ loi), *lữ thứ* (nơi đất khách), *hàn ôn* (lạnh – ấm, chỉ chuyện tâm tình), *Chương Đài* (điển cố chỉ nỗi nhớ quê, nhớ người xa)… Những từ này gợi sắc thái trang trọng, cổ kính, tao nhã, đúng với phong cách thơ Đường luật.

- Dùng từ ngữ ước lệ, tượng trưng và điển cố: cảnh vật (ngư ông, mục tử, viễn phố, cô thôn, chuông chùa) đều là những hình ảnh quen thuộc, ước lệ của thơ cổ, không tả thực tỉ mỉ mà gợi không khí buổi chiều tà êm ả, buồn vắng.

- Tác dụng: cách dùng từ ấy tạo nên giọng điệu trầm lắng, trang nhã, hoài cổ; vừa vẽ nên bức tranh chiều hôm thanh vắng, vừa kín đáo bộc lộ nỗi buồn, nỗi nhớ nhà, nhớ quê của một tâm hồn nhạy cảm. Qua đó thể hiện tài năng sử dụng ngôn ngữ điêu luyện và phong cách thơ sang trọng, mực thước rất riêng của Bà Huyện Thanh Quan.

→ Tóm lại: tác giả sử dụng nhiều từ Hán Việt, từ ngữ cổ và hình ảnh ước lệ, điển cố, khiến bài thơ mang vẻ đẹp trang nhã, cổ kính, trầm buồn, góp phần diễn tả sâu sắc tâm trạng nhớ nhà, nhớ quê.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.