Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Câu 2 trang 44 SGK Ngữ văn 8

Thiên Trường vãn vọng (Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra) - Trần Nhân Tông   Gợi ý trả lời

Đề bài

Cảnh vật ở hai câu thơ đầu được tái hiện vào khoảng thời gian nào? Chỉ ra mối liên hệ giữa thời gian và các hình ảnh được miêu tả.
(văn bản: Thiên Trường vãn vọng - Trần Nhân Tông)

Gợi ý trả lời

Nhắc lại hai câu thơ đầu:

> Thôn hậu thôn tiền đạm tự yên,
> Bán vô bán hữu tịch dương biên.
>
> *(Trước xóm sau thôn tựa khói lồng,
> Bóng chiều man mác có dường không.)*

a) Thời gian cảnh vật được tái hiện:

Cảnh vật ở hai câu thơ đầu được tái hiện vào lúc chiều tà (hoàng hôn) — thời điểm cuối ngày, khi mặt trời sắp lặn.

Dấu hiệu xác định thời gian nằm ngay trong câu thơ: hình ảnh "tịch dương" (bóng chiều, ánh mặt trời lúc sắp lặn) cho biết rõ đây là buổi chiều muộn, khi ngày đang chuyển dần sang tối.

b) Mối liên hệ giữa thời gian và các hình ảnh được miêu tả:

Thời gian chiều tà chi phối và tạo nên đặc điểm riêng của mọi hình ảnh trong cảnh:

- Vì là lúc hoàng hôn, hơi sương, khói bếp buổi chiều ở thôn quê bảng lảng dâng lên, khiến xóm làng ("thôn hậu thôn tiền" – trước xóm sau thôn) hiện lên mờ ảo, "đạm tự yên" – nhạt nhòa như làn khói phủ.

- Cũng chính ánh sáng yếu ớt, chập choạng của buổi chiều tàn làm cảnh vật trở nên "bán vô bán hữu" – nửa như có, nửa như không, lúc ẩn lúc hiện, không rõ ràng.

→ Như vậy, thời gian (chiều tà) là nguyên nhân tạo nên vẻ mờ ảo, hư thực, êm đềm, tĩnh lặng của khung cảnh. Nhờ thời điểm hoàng hôn với sương khói và ánh sáng nhạt mà cảnh làng quê mang vẻ đẹp nên thơ, huyền ảo, vừa chân thực vừa như cõi mộng, gợi cảm giác thanh bình, yên ả nơi thôn dã.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.