Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Câu 4 trang 40 SGK Ngữ văn 8

Thực hành tiếng Việt   Gợi ý trả lời

Đề bài

Trong các từ xa lạ, tri kỉ, lung lay, từ nào là từ láy? Nêu tác dụng của việc sử dụng từ láy đó trong bài thơ Đồng chí.
(văn bản: Đồng chí (Chính Hữu))

Gợi ý trả lời

Xác định từ láy

- a) Xét nghĩa của từng tiếng trong mỗi từ:
- *xa lạ*: cả hai tiếng "xa" và "lạ" đều có nghĩa riêng → từ ghép (ghép hai tiếng có nghĩa).
- *tri kỉ*: "tri" (biết), "kỉ" (mình) đều có nghĩa → từ ghép Hán Việt (tri kỉ = người bạn hiểu rõ lòng mình).
- *lung lay*: hai tiếng "lung" và "lay" có quan hệ láy âm (lặp lại phụ âm đầu *l-*), tiếng "lung" không có nghĩa khi đứng riêng → đây là từ láy.

⇒ Trong ba từ, chỉ có lung lay là từ láy.

-

b) Tác dụng của từ láy "lung lay" trong bài thơ *Đồng chí*:

Từ "lung lay" xuất hiện trong câu thơ: *"Gian nhà không, mặc kệ gió lung lay"*.

- Về nghĩa gợi tả: "lung lay" là từ láy tượng hình, gợi hình ảnh ngôi nhà trống trải, xiêu vẹo, chông chênh trước gió — cho thấy cảnh nhà nghèo, đơn sơ nơi quê hương người lính.
- Về biểu cảm: hình ảnh ấy làm nổi bật sự hi sinh thầm lặng của người lính nông dân — họ gác lại gia đình, ruộng vườn, mái nhà để ra đi vì nghĩa lớn; hai chữ "mặc kệ" kết hợp với "lung lay" vừa thể hiện thái độ dứt khoát, quyết tâm lên đường, vừa ẩn chứa nỗi nhớ nhà, tình cảm sâu nặng với quê hương.
- Nhờ từ láy này, câu thơ trở nên giàu sức gợi hình, gợi cảm hơn, khắc họa đậm nét vẻ đẹp mộc mạc và sự hi sinh cao cả của những người lính trong thời kì kháng chiến.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.