Giải Bài 3 trang 49 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Hãy kẻ bảng vào vở theo mẫu sau và điền các thông tin theo yêu cầu:
| STT | Câu trong văn bản | Câu thay đổi cấu trúc | Sự khác nhau về ý nghĩa |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Sốt ruột, tôi chạy ra ngoài một tí. | Tôi sốt ruột, chạy ra ngoài một tí. | |
| 2 | Xung quanh cao điểm vắng vẻ này có bao nhiêu là người. | Có bao nhiêu là người xung quanh cao điểm vắng vẻ này. | |
| 3 | Chỉ cần chúng tôi bắn một phát súng báo hiệu yêu cầu giúp đỡ là họ sẽ chạy đến ngay. | Họ sẽ chạy đến ngay nếu chúng tôi bắn một phát súng báo hiệu yêu cầu giúp đỡ. | |
| 4 | Uống sữa xong, Nho ngủ. | Nho uống sữa xong rồi ngủ. | |
Gợi ý trả lời
Bài 3 (trang 50) — Lựa chọn cấu trúc câu
Khi thay đổi cấu trúc (trật tự các thành phần) của câu, nghĩa cơ bản của câu không đổi nhưng thông tin được nhấn mạnh, sắc thái và mạch liên kết với các câu xung quanh sẽ thay đổi. Dưới đây là phần điền cột "Sự khác nhau về ý nghĩa" cho từng trường hợp:
a) Câu 1
- *Câu trong văn bản:* "Sốt ruột, tôi chạy ra ngoài một tí."
- *Câu thay đổi:* "Tôi sốt ruột, chạy ra ngoài một tí."
- *Sự khác nhau:* Câu gốc đưa trạng thái "sốt ruột" lên đầu câu nên nhấn mạnh tâm trạng, nguyên nhân khiến nhân vật phải chạy ra ngoài; cảm xúc được làm nổi bật trước hành động. Câu thay đổi đưa chủ ngữ "tôi" lên đầu, "sốt ruột" trở thành một thông tin ngang hàng với hành động, câu mang tính kể, thuật lại bình thường, sắc thái nhấn mạnh cảm xúc giảm đi.
b) Câu 2
- *Câu trong văn bản:* "Xung quanh cao điểm vắng vẻ này có bao nhiêu là người."
- *Câu thay đổi:* "Có bao nhiêu là người xung quanh cao điểm vắng vẻ này."
- *Sự khác nhau:* Câu gốc đưa trạng ngữ chỉ nơi chốn "Xung quanh cao điểm vắng vẻ này" lên đầu nên nhấn mạnh không gian, hoàn cảnh (cái vắng vẻ của cao điểm), đồng thời tạo bất ngờ ở phần sau — tưởng vắng mà hóa ra lại đông người. Câu thay đổi đưa "Có bao nhiêu là người" lên trước nên nhấn mạnh số lượng người, làm mờ đi sự tương phản với khung cảnh vắng vẻ.
c) Câu 3
- *Câu trong văn bản:* "Chỉ cần chúng tôi bắn một phát súng báo hiệu yêu cầu giúp đỡ là họ sẽ chạy đến ngay."
- *Câu thay đổi:* "Họ sẽ chạy đến ngay nếu chúng tôi bắn một phát súng báo hiệu yêu cầu giúp đỡ."
- *Sự khác nhau:* Câu gốc dùng cấu trúc "Chỉ cần… là…", đặt điều kiện lên trước nên nhấn mạnh điều kiện rất dễ dàng, đơn giản và sự gắn bó, sẵn sàng ứng cứu của đồng đội. Câu thay đổi dùng "nếu…" và đưa kết quả "Họ sẽ chạy đến ngay" lên đầu nên nhấn mạnh kết quả, còn điều kiện mang sắc thái giả định thông thường, mất đi ý "chỉ cần… là" vốn thể hiện sự chắc chắn, dễ dàng.
d) Câu 4
- *Câu trong văn bản:* "Uống sữa xong, Nho ngủ."
- *Câu thay đổi:* "Nho uống sữa xong rồi ngủ."
- *Sự khác nhau:* Câu gốc đưa cụm "Uống sữa xong" (trạng ngữ chỉ thời gian/trình tự) lên đầu nên nhấn mạnh việc uống sữa đã hoàn tất như một mốc, hành động "ngủ" diễn ra ngay sau đó; câu ngắn gọn, dứt khoát. Câu thay đổi dùng "rồi" nối hai hành động của cùng chủ ngữ "Nho" nên trở thành lời kể liền mạch hai hành động nối tiếp, cân bằng giữa "uống sữa" và "ngủ", không còn làm nổi bật riêng việc đã uống sữa xong.
Nhận xét chung: Ở cả bốn trường hợp, việc thay đổi cấu trúc câu chủ yếu làm thay đổi thành phần được nhấn mạnh (thành phần đứng đầu câu thường được nhấn mạnh) và sắc thái biểu cảm, còn nội dung sự việc cơ bản vẫn giữ nguyên.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.