Giải Câu 8 trang 69 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Em hãy chỉ ra mối quan hệ giữa đoạn (5) và đoạn (6). Mối quan hệ đó làm rõ ý nghĩa gì của việc đọc văn?
(văn bản: Đọc văn – cuộc chơi tìm ý nghĩa (Trần Đình Sử))
Gợi ý trả lời
a) Mối quan hệ giữa đoạn (5) và đoạn (6)
Đoạn (5) và đoạn (6) có quan hệ nhân quả, đồng thời là quan hệ giữa trình bày – tổng kết (khái quát):
- Đoạn (5) nêu và lí giải hiện tượng: tác phẩm văn học và việc đọc văn thật sự là một "hiện tượng diệu kì". Khi chưa đọc, văn bản chỉ là một khách thể (những kí hiệu, chữ nghĩa trên trang giấy); nhưng khi được đọc, khách thể ấy dần biến mất để hóa thành cả một thế giới nghệ thuật sống động trong tâm trí người đọc. Nhờ người đọc mà tác phẩm mới thật sự "sống" và sinh ra ý nghĩa. Đây là phần nêu nguyên nhân / tiền đề.
- Đoạn (6) mở đầu bằng từ "Tóm lại" – là đoạn kết, tổng kết toàn bài: khẳng định đọc văn là cuộc đi tìm ý nghĩa nhân sinh qua các văn bản thẩm mĩ của văn học bằng chính tâm hồn người đọc; đồng thời ví đọc văn như một "cuộc chơi" có luật – vừa cho người đọc sự tự do thưởng ngoạn, vừa đòi hỏi không được tùy tiện suy diễn. Đây là phần nêu kết quả / kết luận được rút ra từ những điều đã trình bày ở trên (trong đó có đoạn 5).
Như vậy, đoạn (6) là sự khái quát, nâng lên thành kết luận cho những điều mà đoạn (5) (cùng các đoạn trước) đã chuẩn bị: từ chỗ chỉ ra sự kì diệu của việc đọc (đoạn 5) đi đến khẳng định bản chất của việc đọc văn (đoạn 6).
b) Mối quan hệ đó làm rõ ý nghĩa gì của việc đọc văn
Sự tiếp nối chặt chẽ giữa hai đoạn giúp làm nổi bật tư tưởng chủ đạo của văn bản, đồng thời nêu bật ý nghĩa của việc đọc văn:
- Đọc văn không phải là tiếp nhận thụ động mà là một hoạt động sáng tạo: chính người đọc, bằng tâm hồn và sự tưởng tượng của mình, làm cho tác phẩm "sống dậy" và sinh ra ý nghĩa.
- Đọc văn là cuộc đi tìm ý nghĩa nhân sinh – tìm hiểu về con người, cuộc đời, về chính bản thân mình – nên đó là một cuộc chơi vừa tự do, hứng thú, vừa nghiêm túc, có "luật" (phải tôn trọng văn bản, không suy diễn tùy tiện).
- Qua đó khẳng định vai trò chủ động, sáng tạo và tích cực của người đọc: đọc văn là cuộc chơi tìm ý nghĩa không bao giờ cạn, đúng như nhan đề "Đọc văn – cuộc chơi tìm ý nghĩa".
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.