Giải Bài 2 trang 70 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Tìm thành phần chêm xen trong các câu sau và cho biết chúng làm rõ thêm nội dung gì.
a. Hàng vạn người đọc rất tinh, đã thuộc ba bài thu này, mà không thuộc được các bài thu khác (của các tác giả khác).
(Xuân Diệu, Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam)
b. Có về thăm "Vườn Bùi chốn cũ" – đây là "xứ Vườn Bùi" theo đồng bào gọi cả vùng Trung Lương nằm trong xã Yên Đổ cũ, chứ không phải chỉ là khu vườn của nhà ở cụ Nguyễn Khuyến – mới càng hiểu rõ bài "Ao thu lạnh lẽo nước trong veo".
(Xuân Diệu, Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam)
c. Chiều hôm đó, bọn mèo ngạc nhiên khi không thấy con hải âu xuất hiện để xơi món yêu thích – món mực ống mà Xe-crét-ta-ri-ô chôm được từ bếp nhà hàng.
(Lu-i Xe-pun-ve-da, Chuyện con mèo dạy hải âu bay)
d. Đọc văn (phân tích, bình giảng, bình luận) tất yếu phải tôn trọng văn bản, từ ngôn từ đến hình tượng.
(Trần Đình Sử, Đọc văn – cuộc chơi tìm ý nghĩa)
Gợi ý trả lời
a. Thành phần chêm xen: (của các tác giả khác) (được đặt trong dấu ngoặc đơn).
- Thành phần này làm rõ thêm nội dung cho cụm từ "các bài thu khác": đó là những bài thơ viết về mùa thu *của những nhà thơ khác*, chứ không phải của Nguyễn Khuyến. Nhờ đó người đọc hiểu rằng hàng vạn người chỉ thuộc ba bài thu của Nguyễn Khuyến mà không thuộc các bài thu của những tác giả khác.
b. Thành phần chêm xen: đây là "xứ Vườn Bùi" theo đồng bào gọi cả vùng Trung Lương nằm trong xã Yên Đổ cũ, chứ không phải chỉ là khu vườn của nhà ở cụ Nguyễn Khuyến (được đặt giữa hai dấu gạch ngang).
- Thành phần này giải thích, làm rõ thêm cho cụm từ "Vườn Bùi chốn cũ": nói rõ "Vườn Bùi" ở đây là tên gọi cả một vùng đất rộng (vùng Trung Lương, xã Yên Đổ cũ) theo cách gọi của đồng bào, chứ không phải chỉ là mảnh vườn nhỏ trong nhà cụ Nguyễn Khuyến. Qua đó tránh cho người đọc hiểu lầm về phạm vi của địa danh.
c. Thành phần chêm xen: món mực ống mà Xe-crét-ta-ri-ô chôm được từ bếp nhà hàng (được tách ra bằng dấu gạch ngang).
- Thành phần này làm rõ thêm cho cụm từ "món yêu thích": cho biết cụ thể món yêu thích của con hải âu là món gì (món mực ống) và nguồn gốc của nó (do Xe-crét-ta-ri-ô lấy được từ bếp nhà hàng).
d. Thành phần chêm xen: (phân tích, bình giảng, bình luận) (được đặt trong dấu ngoặc đơn).
- Thành phần này làm rõ thêm nội dung cho từ "Đọc văn": nêu cụ thể những hoạt động, những công việc nằm trong việc đọc văn, gồm phân tích, bình giảng, bình luận. Nhờ đó người đọc hiểu đầy đủ, chính xác hơn khái niệm "đọc văn" mà tác giả muốn nói.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.