Giải Câu 7 trang 83 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Nhân vật nào trong bài thơ để lại ấn tượng cho em nhiều nhất? Vì sao?
(văn bản: Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu – Trần Tế Xương)
Gợi ý trả lời
Nêu rõ nhân vật để lại ấn tượng nhất và lí giải:
Trong bài thơ *Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu* của Trần Tế Xương, nhân vật để lại ấn tượng sâu đậm nhất trong em là hình ảnh "ông Tây" và "mụ đầm" (viên quan thực dân Pháp và vợ hắn) xuất hiện ở hai câu luận:
> *Lọng cắm rợp trời quan sứ đến,*
> *Váy lê quét đất mụ đầm ra.*
a) Vì sao chọn nhân vật này?
- Đây là hình ảnh *lạ lùng, chướng tai gai mắt* chưa từng có trong một kì thi Nho học vốn trang nghiêm, thiêng liêng của dân tộc. Một trường thi Hán học — nơi tuyển chọn nhân tài cho đất nước — lại có mặt viên quan thực dân cùng vợ hắn, với "lọng cắm rợp trời" phô trương quyền uy và chiếc "váy lê quét đất" lố lăng, kệch cỡm.
b) Nghệ thuật và thái độ của tác giả:
- Hình ảnh ấy ấn tượng bởi *nghệ thuật đối* đặc sắc: "lọng cắm rợp trời" đối với "váy lê quét đất", "quan sứ" đối với "mụ đầm". Phép đối vừa cân chỉnh vừa chứa đựng tiếng cười châm biếm chua cay.
- Cách dùng từ *đảo ngữ* ("Lọng cắm rợp trời…", "Váy lê quét đất…") và những chi tiết trào phúng khiến hai nhân vật hiện lên vừa kệch cỡm, vừa đáng khinh.
- Qua đó, nhà thơ bộc lộ nỗi đau, nỗi nhục mất nước và thái độ mỉa mai, phẫn uất trước cảnh nền Nho học suy tàn, đất nước rơi vào tay thực dân, danh dự dân tộc bị chà đạp ngay trong chốn trường thi.
c) Ý nghĩa gợi ra trong lòng người đọc:
- Chính sự tương phản giữa vẻ tôn nghiêm đáng lẽ phải có của khoa thi với hình ảnh lố bịch của "ông Tây", "mụ đầm" đã để lại ấn tượng mạnh, giúp em thấm thía bi kịch của một thời đại và tấm lòng yêu nước thầm kín của Tú Xương.
*(Lưu ý: Đây là câu hỏi mở — em có thể chọn hình ảnh các sĩ tử "lôi thôi… vai đeo lọ" hoặc quan trường "ậm oẹ… miệng thét loa" nếu thấy ấn tượng hơn, miễn là lí giải thuyết phục bằng dẫn chứng và nghệ thuật của bài thơ.)*
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.