Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Câu 6 trang 83 SGK Ngữ văn 8

Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nhắc đến “nhân tài đất Bắc”, tác giả muốn ám chỉ những đối tượng nào? Em cảm nhận được thái độ gì của tác giả qua lời nhắn nhủ ấy?
(văn bản: Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu – Trần Tế Xương)

Gợi ý trả lời

Ý a) "Nhân tài đất Bắc" ám chỉ những đối tượng nào?

Hai câu kết của bài thơ là lời nhắn nhủ trực tiếp:

*"Nhân tài đất Bắc nào ai đó?
Ngoảnh cổ mà trông cảnh nước nhà."*

- "Đất Bắc" là vùng Bắc Hà (Thăng Long – Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ), xưa nay vốn là đất ngàn năm văn hiến, nơi hội tụ truyền thống khoa cử, học hành.
- "Nhân tài đất Bắc" vì thế ám chỉ: những sĩ tử, nho sĩ, trí thức – những người tài giỏi, có học, có khả năng gánh vác việc nước; đặc biệt là những người còn lương tri, còn lòng tự trọng và ý thức dân tộc.
- Mở rộng hơn, đó là lời gọi tới tất cả những ai còn nặng lòng với vận mệnh đất nước, không cam chịu cảnh nhục nhã của buổi khoa thi lố lăng, nhốn nháo dưới ách thực dân.

Ý

b) Thái độ của tác giả qua lời nhắn nhủ ấy:

- Đau xót, chua chát trước cảnh trường thi – nơi tôn vinh nhân tài, chọn người giúp nước – nay bị thực dân Pháp làm cho nhốn nháo, nhố nhăng, mất hết vẻ trang nghiêm (quan sứ, mụ đầm chễm chệ, sĩ tử lôi thôi…).
- Mỉa mai, châm biếm nhưng ẩn sau tiếng cười là nỗi nhục mất nước, nỗi buồn cho nền học vấn, cho danh dự dân tộc bị chà đạp.
- Thức tỉnh, kêu gọi: câu hỏi "nào ai đó?" và lời "ngoảnh cổ mà trông" là tiếng gọi khẩn thiết, đánh thức lòng tự tôn, ý thức trách nhiệm của kẻ sĩ trước thực trạng đau lòng của "cảnh nước nhà".
- Qua đó bộc lộ tấm lòng yêu nước thầm kín, sâu nặng và nỗi niềm trăn trở trước thời cuộc của Trần Tế Xương.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.