Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Câu 4 trang 91 SGK Ngữ văn 8

Một số giọng điệu của tiếng cười trong thơ trào phúng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Trình bày cách hiểu của em về nhận định: “Tiếng cười trong văn chương nói chung, thơ trào phúng nói riêng thật phong phú và đa sắc màu như chính cuộc sống. Tiếng cười ấy thật cần thiết để đẩy lùi cái xấu, hướng mỗi con người đến những giá trị cao đẹp hơn”.
(văn bản: Một số giọng điệu của tiếng cười trong thơ trào phúng (Trần Thị Hoa Lê))

Gợi ý trả lời

Cách hiểu về nhận định

Nhận định nêu hai ý lớn, có thể triển khai theo từng vế:

a) "Tiếng cười trong văn chương nói chung, thơ trào phúng nói riêng thật phong phú và đa sắc màu như chính cuộc sống."

- Cuộc sống vốn muôn hình muôn vẻ, chứa đựng vô vàn cảnh ngộ, tính cách, thói tật khác nhau; vì thế tiếng cười nảy sinh từ cuộc sống cũng phong phú, nhiều cung bậc.
- Trong văn chương và nhất là thơ trào phúng, tiếng cười có nhiều giọng điệu, nhiều sắc thái: có khi là hài hước nhẹ nhàng, vui đùa thân mật; có khi là mỉa mai – châm biếm kín đáo mà sâu cay; có khi là đả kích mạnh mẽ, quyết liệt nhằm vào cái xấu, cái ác. Chính văn bản của Trần Thị Hoa Lê đã chỉ ra sự đa dạng ấy qua các ví dụ thơ Tú Xương, Nguyễn Khuyến, Hồ Xuân Hương…
- "Đa sắc màu" nghĩa là mỗi tiếng cười mang một mục đích, một thái độ, một mức độ phê phán riêng, không đơn điệu một chiều — giống như cuộc sống không bao giờ chỉ có một màu.

b) "Tiếng cười ấy thật cần thiết để đẩy lùi cái xấu, hướng mỗi con người đến những giá trị cao đẹp hơn."

- Tiếng cười trào phúng không chỉ để mua vui mà còn mang chức năng xã hội và giáo dục: nó phơi bày, lên án những thói hư tật xấu (keo kiệt, dốt nát, giả dối, hợm hĩnh, bất công…), nhờ đó mà "đẩy lùi cái xấu".
- Khi phê phán cái xấu, tiếng cười đồng thời thức tỉnh, nhắc nhở con người tự nhìn lại mình, sửa chữa khuyết điểm và hướng tới cái thiện, cái đẹp, cái tiến bộ — tức là những giá trị cao đẹp hơn.
- Vì vậy, tiếng cười trào phúng là một thứ "vũ khí" nhẹ nhàng mà hiệu quả: vừa làm người đọc bật cười, vừa khiến họ suy ngẫm, từ đó có tác dụng cải tạo con người và xã hội.

Khẳng định chung: Nhận định đã nêu bật đúng đặc điểm (phong phú, đa sắc màu) và ý nghĩa, giá trị (cần thiết để đẩy lùi cái xấu, hướng con người đến điều tốt đẹp) của tiếng cười trong thơ trào phúng. Đây cũng chính là lí do khiến thơ trào phúng có sức sống lâu bền trong đời sống văn học.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.