Giải Câu 7 trang 45 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Câu 7 (trang 45): Em có ấn tượng nhất với hình ảnh nào trong đoạn trích? Vì sao?

Đây là câu hỏi mở, yêu cầu nêu cảm nhận cá nhân có lí giải. Em trình bày theo hai ý: *chọn hình ảnh* và *giải thích lí do*.

a) Hình ảnh em ấn tượng nhất

Trong đoạn trích, em ấn tượng nhất với hình ảnh khép lại cảnh tiễn biệt:

> *Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy,*
> *Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu.*
> *Ngàn dâu xanh ngắt một màu,*
> *Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?*

Nổi bật trong đó là hình ảnh "ngàn dâu xanh ngắt một màu" cùng câu hỏi tu từ cuối cùng.

b) Vì sao em ấn tượng với hình ảnh ấy

- *Gợi tả không gian chia li mênh mông, cách trở.* Khi người đi đã khuất, cái còn lại trong mắt người ở lại chỉ là màu xanh bạt ngàn, trùng điệp của những nương dâu. Màu xanh trải dài tưởng như vô tận ấy trở thành bức tường ngăn cách đôi lứa, khiến nỗi chia xa thêm thăm thẳm, vời vợi.

- *Nghệ thuật dùng từ và điệp ngữ tinh tế.* Phép điệp "cùng... cùng", "thấy... thấy", "ngàn dâu... ngàn dâu" và các từ láy, từ chỉ màu sắc tăng tiến "xanh xanh" → "xanh ngắt" vừa tạo nhịp quyến luyến, dùng dằng, vừa tô đậm sắc xanh đến nhức nhối – màu của xa cách và của nỗi buồn triền miên không dứt.

- *Mượn cảnh ngụ tình đặc sắc (tả cảnh để tả tình).* Cảnh vật không đơn thuần là ngoại cảnh mà chính là tâm cảnh: màu xanh ngút ngàn của ngàn dâu cũng là nỗi sầu li biệt dàn trải, phủ kín lòng người chinh phụ.

- *Câu hỏi tu từ khép lại day dứt.* Câu "Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?" không nhằm so đo mà để khẳng định: nỗi nhớ thương, buồn tủi ở cả hai phía đều sâu nặng như nhau. Câu hỏi bỏ lửng để lại dư âm ngậm ngùi, khiến người đọc đồng cảm với khát vọng sum họp và lời tố cáo kín đáo đối với chiến tranh phi nghĩa đã chia rẽ hạnh phúc lứa đôi.

→ Chính nhờ sự hòa quyện giữa hình ảnh thiên nhiên giàu sức gợi và tâm trạng con người mà hình ảnh "ngàn dâu xanh ngắt một màu" cùng câu hỏi tu từ đã để lại trong em ấn tượng sâu sắc nhất.

*(Lưu ý: Đây là câu hỏi cảm nhận, em có thể chọn hình ảnh khác – như "tuôn màu mây biếc, trải ngần núi xanh" hay cảnh "Chàng thì đi cõi xa mưa gió / Thiếp thì về buồng cũ chiếu chăn" – miễn là nêu được lí do thuyết phục.)*