Giải Câu hỏi 3 trang 48 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

a) Những từ ngữ được sử dụng (lặp lại) nhiều lần trong bài thơ:

- "mưa": đây là từ xuất hiện dày đặc nhất, có mặt ở hầu hết các dòng thơ (mưa hoa rụng, mưa hoa xuân, mưa xuống lầu, mưa xuống thềm lan, mưa rơi, mưa xuân, giọt đàn mưa, mưa còn rả rích, càng mưa rơi…).
- "rơi" / "rụng" / "xuống": các động từ chỉ sự rơi, lặp đi lặp lại (hoa rụng, mưa xuống, mưa rơi, bóng tà rụng, lệ rơi…).
- "hoa" và "xuân": mưa hoa, hoa xuân, mưa xuân, hoa xuân rơi…
- "bóng dương" / "tà dương": bóng dương tà rụng bóng tà dương, hoa xuân rơi với bóng dương, càng tịch bóng dương, bóng dương với khách tha hương.
- "nước non" và "ý khách" cũng được lặp lại (nước non rả rích, cùng nước non…, mưa cùng nước non; nghe trong ý khách, mưa trong ý khách…).

b) Tác dụng của việc lặp lại những từ ngữ đó:

- Tạo nhịp điệu và âm hưởng du dương, triền miên như chính "tiếng đàn mưa": sự lặp lại liên tục của các từ "mưa", "rơi", "rụng", "xuống" mô phỏng âm thanh mưa rơi rả rích, nối tiếp không dứt, khiến cả bài thơ vang lên như một bản nhạc.
- Nhấn mạnh, tô đậm hình ảnh trung tâm: cơn mưa xuân giăng khắp không gian (lầu, thềm lan, nẻo dặm ngàn, nội, đồi, nước non) gắn với hoa rơi, bóng tà dương — gợi một khung cảnh mênh mông, buồn vắng, tàn phai.
- Góp phần thể hiện tâm trạng, cảm xúc của nhân vật trữ tình: tiếng mưa rơi triền miên hòa vào "ý khách", gợi nỗi buồn, nỗi cô đơn, sầu nhớ của người khách tha hương, để rồi khép lại bằng hình ảnh "muôn hàng lệ rơi" — mưa ngoài trời đồng điệu với mưa trong lòng người.
- Tạo sự liên kết, hòa quyện giữa cảnh và tình, làm cho mạch cảm xúc trong bài thơ thống nhất, lan tỏa và thấm sâu.