Giải Câu hỏi 2 trang 48 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Thể thơ: Bài thơ *Tiếng đàn mưa* của Bích Khê được viết theo thể song thất lục bát, gồm 4 khổ thơ (mỗi khổ 4 dòng: 2 dòng thất ngôn + 1 cặp lục bát). Dựa vào mạch cảm xúc và nội dung, có thể chia bố cục bài thơ thành 2 phần:

a) Phần 1 — Ba khổ thơ đầu: Bức tranh thiên nhiên với cơn mưa xuân rơi khắp mọi không gian, cảnh vật.
- Điệp từ *"mưa"* và cách liệt kê hàng loạt địa điểm (*mưa xuống lầu, mưa xuống thềm lan, mưa rơi ngoài nẻo dặm ngàn, mưa rơi ngoài nội trên ngàn, đầm mưa xuống, nẻo đồi mưa xuống…*) vẽ nên hình ảnh mưa giăng mắc, lan tỏa từ gần đến xa, từ cao xuống thấp, phủ khắp đất trời.
- Mưa rơi hòa cùng *hoa xuân rụng*, *nước non*, *bóng dương tà* gợi không gian rộng lớn, êm đềm mà man mác buồn. Âm thanh *"giọng đàn mưa xuân"* rả rích vang lên như một bản nhạc của thiên nhiên.
- Ở hai khổ sau, cảnh mưa dần thấm vào lòng người: *"Nghe trong ý khách giọt đàn mưa rơi"*, *"Mưa trong ý khách mưa cùng nước non"* — cảnh và tình bắt đầu giao hòa.

Nội dung chính phần 1: Miêu tả khung cảnh mưa xuân rơi khắp không gian, tạo nên một bức tranh thiên nhiên rộng lớn, êm ả mà thấm đượm nỗi buồn.

b) Phần 2 — Khổ thơ cuối: Nỗi lòng, tâm trạng của người khách tha hương.
- Hình ảnh *"bóng dương với khách tha hương"* xuất hiện trực tiếp, cho thấy con người lẻ loi nơi đất khách.
- Câu kết *"Mưa trong ý khách muôn hàng lệ rơi"* chuyển hẳn từ cảnh sang tình: mưa ngoài trời đã hóa thành mưa trong lòng người — những giọt lệ của nỗi nhớ quê, nỗi buồn cô đơn, sầu xứ.

Nội dung chính phần 2: Bộc lộ trực tiếp tâm trạng buồn thương, nỗi sầu nhớ quê hương của người khách tha hương trước cảnh mưa xuân.

Nhận xét chung: Mạch thơ đi từ *tả cảnh* (mưa rơi khắp không gian) đến *tả tình* (nỗi lòng người khách), thể hiện sự hòa quyện giữa cảnh và tình — mượn tiếng đàn mưa để nói lên nỗi buồn sâu lắng trong tâm hồn thi nhân.