Sách giáo khoa Ngữ văn 9 Tập một

Giải Bài 3 trang 142 SGK Ngữ văn 9

Ôn tập học kì I   Gợi ý trả lời

Đề bài

Không khí lịch sử, bối cảnh xã hội xuất hiện trong một số truyện truyền kì hoặc truyện thơ Nôm có giúp ích gì cho việc đọc hiểu tác phẩm không? Vì sao?

Gợi ý trả lời

Không khí lịch sử, bối cảnh xã hội xuất hiện trong các truyện truyền kì (như *Chuyện người con gái Nam Xương* của Nguyễn Dữ) hoặc truyện thơ Nôm (như *Truyện Kiều* của Nguyễn Du, *Truyện Lục Vân Tiên* của Nguyễn Đình Chiểu) có giúp ích rất nhiều cho việc đọc hiểu tác phẩm. Có thể lí giải như sau:

a) Giúp hiểu đúng nguồn gốc và nội dung phản ánh của tác phẩm

- Mỗi tác phẩm đều ra đời trong một hoàn cảnh lịch sử, xã hội nhất định. Nắm được bối cảnh ấy, người đọc hiểu được tác phẩm phản ánh điều gì của thời đại.
- Ví dụ: hiểu được xã hội phong kiến thời loạn lạc, chiến tranh liên miên (trong *Chuyện người con gái Nam Xương*) thì mới thấy rõ vì sao gia đình Vũ Nương tan nát — người chồng phải đi lính, mối nghi ngờ nảy sinh, dẫn đến bi kịch.

b) Giúp hiểu sâu số phận và tính cách nhân vật

- Bối cảnh xã hội là môi trường nảy sinh số phận nhân vật. Hiểu bối cảnh, ta lí giải được vì sao nhân vật hành động như vậy, vì sao họ rơi vào bi kịch.
- Ví dụ: xã hội phong kiến trọng nam khinh nữ, đồng tiền và thế lực tàn bạo chà đạp con người (trong *Truyện Kiều*) giúp ta hiểu bi kịch "tài hoa bạc mệnh" của Thúy Kiều không phải do số phận ngẫu nhiên mà do xã hội bất công gây ra.

c) Giúp nhận ra tư tưởng, thái độ của tác giả

- Qua không khí lịch sử và bối cảnh xã hội, người đọc nhận thấy thái độ của nhà văn: lên án, tố cáo cái xấu, cái ác; đồng cảm, trân trọng, bênh vực con người (nhất là người phụ nữ, người bị áp bức).
- Đây chính là giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo của tác phẩm — chỉ có thể cảm nhận đầy đủ khi đặt tác phẩm vào bối cảnh của nó.

d) Giúp cắt nghĩa các yếu tố nghệ thuật và chi tiết trong tác phẩm

- Bối cảnh lịch sử, xã hội còn giúp người đọc hiểu đúng những phong tục, quan niệm, ngôn ngữ, điển tích... của thời đại được nói tới, tránh hiểu sai hoặc áp đặt cái nhìn hiện đại một cách khiên cưỡng.

→ Kết luận: Không khí lịch sử và bối cảnh xã hội là "chiếc chìa khóa" để người đọc bước vào thế giới nghệ thuật của truyện truyền kì và truyện thơ Nôm. Nhờ đó, việc đọc hiểu tác phẩm trở nên sâu sắc, chính xác và trọn vẹn hơn: hiểu đúng nội dung, cảm thông với số phận nhân vật và nhận ra tấm lòng của tác giả.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.