Sách giáo khoa Ngữ văn 9 Tập hai

Giải Bài 1 trang 112 SGK Ngữ văn 9

Đọc mở rộng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tìm đọc một số văn bản nghị luận xã hội viết về những vấn đề có liên quan đến trách nhiệm của con người với cộng đồng, đất nước, nhân loại; một số văn bản thông tin giới thiệu danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử. Ghi vào nhật kí đọc sách những thông tin quan trọng mà em thu nhận được từ các văn bản đã đọc.

Gợi ý trả lời

Đọc mở rộng — Bài 1 (trang 113)

Đây là hoạt động đọc mở rộng gắn với hai thể loại đã học ở học kì II: văn bản nghị luận xã hội (bàn về trách nhiệm của con người với cộng đồng, đất nước, nhân loại) và văn bản thông tin (giới thiệu danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử). Em cần tự tìm đọc, sau đó ghi lại những thông tin quan trọng vào *nhật kí đọc sách*. Dưới đây là gợi ý cách thực hiện và hai mẫu nhật kí đọc sách tham khảo.

a) Cách tìm văn bản để đọc

- Với văn bản nghị luận xã hội về trách nhiệm với cộng đồng, đất nước, nhân loại, em có thể tìm trong:
- Các bài đã học/đọc trong SGK và sách tham khảo: *"Tiếng nói của văn nghệ"*, *"Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới"* (Vũ Khoan), các bài xã luận, bình luận trên báo *Nhân Dân*, *Tuổi Trẻ*, *Thanh Niên*…
- Những văn bản bàn về lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm công dân, bảo vệ môi trường, chống biến đổi khí hậu, trách nhiệm với hòa bình nhân loại…
- Với văn bản thông tin giới thiệu danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử, em có thể tìm:
- Bài giới thiệu về Vịnh Hạ Long, Phong Nha – Kẻ Bàng, Cố đô Huế, Phố cổ Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long…
- Nguồn: SGK, sách du lịch, cổng thông tin của khu di tích, báo chí chính thống, trang của Cục Di sản văn hóa…

b) Cách ghi nhật kí đọc sách

Mỗi phiếu nhật kí nên có các mục:
- Nhan đề văn bản, tác giả (nếu có), nguồn, thể loại.
- Đề tài / vấn đề chính được bàn hoặc giới thiệu.
- Với nghị luận: luận đề, các luận điểm, lí lẽ và bằng chứng tiêu biểu, thái độ/quan điểm của người viết.
- Với văn bản thông tin: đối tượng được giới thiệu, các phương diện (vị trí, lịch sử hình thành, đặc điểm, giá trị), cách trình bày (có hình ảnh, số liệu, sơ đồ không).
- Thông tin quan trọng em thu nhận được và cảm nghĩ, bài học của bản thân.

Mẫu 1 — Nhật kí đọc văn bản nghị luận xã hội

> Nhan đề: *Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới*
> Tác giả: Vũ Khoan — Thể loại: Nghị luận xã hội
> Vấn đề nghị luận: Lớp trẻ Việt Nam cần nhận ra điểm mạnh, điểm yếu của mình để rèn luyện thói quen tốt, chuẩn bị hành trang bước vào thế kỉ mới và gánh vác trách nhiệm với đất nước.
> Các luận điểm chính:
> 1. Chuẩn bị bản thân con người là quan trọng nhất trong hành trang vào thế kỉ mới.
> 2. Bối cảnh thế giới và những nhiệm vụ nặng nề của đất nước đòi hỏi mỗi người phải có trách nhiệm.
> 3. Người Việt Nam có nhiều điểm mạnh (thông minh, cần cù, đoàn kết trong chiến đấu) nhưng cũng có điểm yếu (thiếu kĩ năng thực hành, đố kị, thiếu tính cộng đồng trong làm ăn…).
> Lí lẽ – bằng chứng tiêu biểu: Tác giả phân tích đối chiếu điểm mạnh luôn đi kèm điểm yếu, dùng dẫn chứng thực tế về cách làm việc, học tập của người Việt.
> Thông tin quan trọng em thu nhận được: Trách nhiệm với đất nước bắt đầu từ việc mỗi người tự nhìn nhận, khắc phục điểm yếu và phát huy điểm mạnh của chính mình.
> Cảm nghĩ: Em thấy mình cần rèn thói quen đúng giờ, làm việc có kế hoạch và tinh thần hợp tác để góp phần dựng xây đất nước.

Mẫu 2 — Nhật kí đọc văn bản thông tin giới thiệu danh lam thắng cảnh

> Nhan đề: *Vịnh Hạ Long — Di sản thiên nhiên thế giới*
> Thể loại: Văn bản thông tin (giới thiệu danh lam thắng cảnh) — Nguồn: Cổng thông tin du lịch Quảng Ninh.
> Đối tượng giới thiệu: Vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.
> Các phương diện được trình bày:
> - *Vị trí:* nằm ở vùng Đông Bắc Việt Nam, thuộc tỉnh Quảng Ninh.
> - *Đặc điểm nổi bật:* có khoảng 1 969 hòn đảo lớn nhỏ, chủ yếu là đảo đá vôi, cùng nhiều hang động đẹp (hang Sửng Sốt, động Thiên Cung…).
> - *Giá trị:* được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới (năm 1994 về giá trị thẩm mĩ, năm 2000 về giá trị địa chất – địa mạo).
> Cách trình bày: kết hợp lời giới thiệu với số liệu, hình ảnh minh họa và mốc thời gian cụ thể.
> Thông tin quan trọng em thu nhận được: Hạ Long là niềm tự hào của đất nước; mỗi người có trách nhiệm giữ gìn, bảo vệ môi trường và cảnh quan của di sản.
> Cảm nghĩ: Em mong muốn được đến thăm Hạ Long và sẽ tuyên truyền để mọi người cùng bảo vệ di sản này.

c) Lưu ý khi trình bày

- Em có thể làm nhật kí dưới dạng phiếu, bảng hoặc sơ đồ tư duy; điều quan trọng là ghi đúng, đủ thông tin quan trọng và nêu được suy nghĩ của riêng mình.
- Nên đọc ít nhất một văn bản nghị luận và một văn bản thông tin đúng yêu cầu của đề để chuẩn bị cho tiết trao đổi, chia sẻ trên lớp.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.