Giải Câu 2 trang 120 SGK Ngữ văn 9
Đề bài
Nền văn học viết Việt Nam đã hình thành và phát triển qua những thời kì nào? Nêu rõ nguồn gốc, đặc điểm của chữ viết và thể loại ở từng thời kì.
(văn bản: Lược sử văn học Việt Nam (Theo Trần Đình Sử (Chủ biên)))
Gợi ý trả lời
Mở ý. Theo văn bản *Lược sử văn học Việt Nam* (Trần Đình Sử chủ biên), nền văn học viết Việt Nam hình thành từ khoảng thế kỉ X – khi dân tộc giành được độc lập, tự chủ. Từ đó đến nay, văn học viết trải qua hai thời kì lớn: văn học trung đại và văn học hiện đại.
a) Thời kì văn học trung đại (từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIX).
- *Chữ viết và nguồn gốc:* dùng chữ Hán và chữ Nôm.
+ Chữ Hán được du nhập, tiếp thu từ Trung Quốc; người Việt dùng chữ Hán để sáng tác nhưng mang tinh thần, tâm hồn dân tộc.
+ Chữ Nôm do người Việt sáng tạo trên cơ sở chữ Hán (mượn chữ Hán để ghi âm tiếng Việt), ra đời muộn hơn, đánh dấu ý thức xây dựng một nền văn học mang bản sắc riêng.
- *Thể loại:* gồm hai nguồn.
+ Nhóm thể loại tiếp thu từ văn học Trung Quốc: thơ Đường luật, phú, cáo, chiếu, biểu, hịch, truyện truyền kì, tiểu thuyết chương hồi…
+ Nhóm thể loại do dân tộc sáng tạo (thường viết bằng chữ Nôm): truyện thơ Nôm, ngâm khúc, hát nói…
b) Thời kì văn học hiện đại (từ đầu thế kỉ XX đến nay).
- *Chữ viết và nguồn gốc:* chủ yếu dùng chữ Quốc ngữ – thứ chữ ghi âm tiếng Việt bằng mẫu tự La-tinh, vốn do các giáo sĩ phương Tây tạo ra, dần được phổ biến rộng rãi và trở thành văn tự chính thức. Chữ Quốc ngữ dễ học, dễ phổ biến nên đã thúc đẩy văn học phát triển mạnh mẽ.
- *Thể loại:* chịu ảnh hưởng của văn học phương Tây, xuất hiện nhiều thể loại mới và được hiện đại hoá: thơ mới (thơ tự do), tiểu thuyết, truyện ngắn, kịch nói, phóng sự, tuỳ bút, phê bình văn học… Văn học thời kì này gắn với vận mệnh dân tộc, phản ánh đời sống và con người Việt Nam qua các chặng lịch sử.
Kết ý. Như vậy, chặng đường của văn học viết đi từ chữ Hán, chữ Nôm (trung đại) sang chữ Quốc ngữ (hiện đại); hệ thống thể loại cũng chuyển từ việc vay mượn và sáng tạo theo mô hình phương Đông sang tiếp thu, cách tân theo văn học phương Tây, cho thấy sự vận động không ngừng để hiện đại hoá mà vẫn giữ bản sắc dân tộc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.