Sách giáo khoa Ngữ văn 9 Tập hai

Giải Câu 3 trang 120 SGK Ngữ văn 9

Lược sử văn học Việt Nam   Gợi ý trả lời

Đề bài

Văn học viết bằng chữ Hán và văn học viết bằng chữ Nôm có quan hệ với nhau như thế nào? Nêu rõ điểm tương đồng và khác biệt của hai bộ phận văn học này trong thời kì trung đại.
(văn bản: Lược sử văn học Việt Nam (Theo Trần Đình Sử (Chủ biên)))

Gợi ý trả lời

Câu 3. Quan hệ giữa văn học chữ Hán và văn học chữ Nôm thời trung đại

Văn học viết Việt Nam thời trung đại gồm hai bộ phận song song tồn tại và phát triển: văn học viết bằng chữ Hán và văn học viết bằng chữ Nôm. Hai bộ phận này có mối quan hệ gắn bó mật thiết, vừa có những điểm tương đồng vừa có những điểm khác biệt.

a) Mối quan hệ giữa hai bộ phận văn học

- Văn học chữ Hán ra đời trước, đặt nền móng cho văn học viết dân tộc; văn học chữ Nôm ra đời sau, trên cơ sở kế thừa và phát triển từ văn học chữ Hán.
- Hai bộ phận không đối lập, tách rời mà tồn tại song song, bổ sung cho nhau, cùng làm nên diện mạo phong phú của nền văn học viết dân tộc. Nhiều tác giả sáng tác cả bằng chữ Hán lẫn chữ Nôm (như Nguyễn Trãi với *Ức Trai thi tập* chữ Hán và *Quốc âm thi tập* chữ Nôm; Nguyễn Du với thơ chữ Hán và *Truyện Kiều* chữ Nôm).
- Văn học chữ Nôm tiếp thu nhiều thể loại, đề tài, điển cố, thi liệu từ văn học chữ Hán, đồng thời Việt hóa, dân tộc hóa chúng cho phù hợp với tâm hồn, tiếng nói của người Việt.

b) Điểm tương đồng

- Đều là văn học viết của dân tộc, do người Việt sáng tác, phản ánh đời sống, tư tưởng, tình cảm của con người Việt Nam.
- Đều mang nội dung lớn của văn học trung đại: tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc và tinh thần nhân đạo.
- Đều chịu ảnh hưởng của tư tưởng, văn hóa, văn học Trung Hoa (Nho, Phật, Đạo) và sử dụng nhiều thể loại, điển tích, điển cố chung.

c) Điểm khác biệt

- *Về chữ viết:* văn học chữ Hán viết bằng chữ Hán; văn học chữ Nôm viết bằng chữ Nôm — thứ chữ do người Việt sáng tạo dựa trên chữ Hán để ghi âm tiếng Việt.
- *Về thời điểm ra đời:* văn học chữ Hán xuất hiện sớm hơn (từ khoảng thế kỉ X); văn học chữ Nôm ra đời muộn hơn (khoảng thế kỉ XIII) và phát triển rực rỡ ở các thế kỉ sau (XVIII – XIX).
- *Về thể loại:* văn học chữ Hán tiếp thu các thể loại từ Trung Quốc (chiếu, biểu, hịch, cáo, thơ Đường luật, phú, truyện truyền kì…); văn học chữ Nôm vừa dùng thể loại tiếp thu (thơ Nôm Đường luật) vừa sáng tạo nên những thể loại mang đậm tính dân tộc (ngâm khúc, truyện thơ Nôm, hát nói, thơ lục bát, song thất lục bát…).
- *Về nội dung và tính dân tộc:* văn học chữ Nôm gần gũi hơn với đời sống, tiếng nói của nhân dân, thể hiện rõ nét tâm hồn, bản sắc dân tộc và tinh thần dân chủ (quan tâm nhiều hơn đến số phận con người, nhất là người phụ nữ bình dân).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.