Giải Bài 2 trang 131 SGK Ngữ văn 9
Đề bài
Truyện trinh thám có đặc điểm gì khác biệt so với truyện truyền kì và truyện thơ Nôm? Hãy lập bảng so sánh đặc điểm của các thể loại này (làm vào vở). Tham khảo mẫu bảng sau:
| Thể loại \ Đặc điểm | Nguồn gốc thể loại | Kiểu nhân vật | Cốt truyện |
| --- | --- | --- | --- |
| Truyện truyền kì | | | |
| Truyện thơ Nôm | | | |
| Truyện trinh thám | | | |
Bảng mẫu 4 cột: 'Thể loại / Đặc điểm', 'Nguồn gốc thể loại', 'Kiểu nhân vật', 'Cốt truyện'. Ba dòng: 'Truyện truyền kì', 'Truyện thơ Nôm', 'Truyện trinh thám', các ô để trống.
Gợi ý trả lời
Phân tích yêu cầu: Bài tập yêu cầu chỉ ra điểm khác biệt của truyện trinh thám so với truyện truyền kì và truyện thơ Nôm, đồng thời lập bảng so sánh ba thể loại theo ba tiêu chí: *nguồn gốc thể loại*, *kiểu nhân vật* và *cốt truyện*.
a) Bảng so sánh đặc điểm ba thể loại
| Thể loại \ Đặc điểm | Nguồn gốc thể loại | Kiểu nhân vật | Cốt truyện |
| --- | --- | --- | --- |
| Truyện truyền kì | Thể loại văn xuôi tự sự thời trung đại, có nguồn gốc từ Trung Quốc, du nhập và phát triển ở Việt Nam. | Đa dạng: vừa có con người (nho sĩ, người phụ nữ…) vừa có thần linh, ma quỷ, yêu tinh; có sự giao thoa giữa cõi trần và cõi siêu nhiên. | Đậm màu sắc kì ảo, hoang đường; đan xen nhiều yếu tố siêu nhiên (thần, ma, mộng mị, hóa thân…) để phản ánh hiện thực và gửi gắm quan niệm của tác giả. |
| Truyện thơ Nôm | Thể loại tự sự bằng *thơ*, viết bằng *chữ Nôm*, hình thành và phát triển ở Việt Nam thời trung đại (mang đậm tính dân tộc). | Thường phân tuyến thiện – ác (chính diện – phản diện) rõ rệt; nhân vật chính thường là những con người tài sắc nhưng có số phận éo le, nhất là người phụ nữ. | Thường theo mô hình Gặp gỡ – Tai biến – Đoàn tụ, phần lớn kết thúc có hậu, thể hiện ước mơ về công lí và hạnh phúc. |
| Truyện trinh thám | Thể loại văn học hiện đại, có nguồn gốc từ phương Tây (châu Âu), ra đời khoảng thế kỉ XIX. | Nhân vật trung tâm là thám tử (người điều tra) thông minh, sắc sảo, giàu óc quan sát và suy luận; bên cạnh đó là thủ phạm, nạn nhân, các nghi can… | Xoay quanh một vụ án (thường là án mạng); tập trung vào quá trình điều tra, suy luận lô-gíc để tìm ra sự thật và thủ phạm; giàu tính li kì, hồi hộp, bất ngờ. |
b) Điểm khác biệt nổi bật của truyện trinh thám so với hai thể loại kia
- Về nguồn gốc: Truyện trinh thám là thể loại *hiện đại*, du nhập từ phương Tây; còn truyện truyền kì và truyện thơ Nôm đều là các thể loại *văn học trung đại*.
- Về kiểu nhân vật: Truyện trinh thám đặt lên hàng đầu hình tượng người thám tử lí trí, suy luận khoa học; truyện truyền kì có cả nhân vật siêu nhiên (thần, ma), còn truyện thơ Nôm thiên về nhân vật phân tuyến thiện – ác và những con người tài sắc, bạc mệnh.
- Về cốt truyện: Cốt truyện trinh thám được tổ chức chặt chẽ quanh việc phá án bằng tư duy lô-gíc, hướng tới sự thật khách quan; trong khi truyện truyền kì dựa vào yếu tố kì ảo, hoang đường, còn truyện thơ Nôm đi theo mô hình Gặp gỡ – Tai biến – Đoàn tụ với kết thúc có hậu, giàu tính ước lệ và lí tưởng.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.