Giải Câu 4 trang 137 SGK Ngữ văn 9
Đề bài
Trong phần (3) của văn bản, tác giả cho rằng: "Khi nhìn thấy bóng tối, chúng ta nhận ra tầm quan trọng của ánh sáng.". Theo em, vấn đề được nêu như vậy là đúng hay sai? Vì sao?
Gợi ý trả lời
a) Nêu rõ quan điểm của em
Theo em, ý kiến của tác giả — *"Khi nhìn thấy bóng tối, chúng ta nhận ra tầm quan trọng của ánh sáng."* — là một ý kiến đúng (hợp lí), nhưng cần được hiểu theo nghĩa biểu tượng chứ không chỉ theo nghĩa đen về ánh sáng và bóng tối tự nhiên.
b) Giải thích vì sao ý kiến đó đúng
- *Hiểu theo nghĩa đen:* Khi sống giữa ánh sáng ban ngày, con người thường coi ánh sáng là điều hiển nhiên nên dễ thờ ơ, không để ý. Chỉ đến khi bị bao vây bởi bóng tối (mất điện, màn đêm, nơi tối tăm), ta mới thấm thía ánh sáng cần thiết đến mức nào — để nhìn đường, để làm việc, để cảm thấy an toàn. Chính sự thiếu vắng làm lộ ra giá trị.
- *Hiểu theo nghĩa biểu tượng:* "Bóng tối" tượng trưng cho khó khăn, đau khổ, thất bại, cái xấu; còn "ánh sáng" tượng trưng cho hạnh phúc, niềm tin, điều tốt đẹp, tri thức. Con người thường chỉ nhận ra và trân trọng những điều tốt đẹp sau khi đã nếm trải gian khó. Có đi qua mất mát mới hiểu giá trị của những gì mình từng có; có trải nghiệm thất bại mới quý thành công.
- *Cơ sở của nhận định:* Nhận thức của con người thường hình thành qua sự đối lập, so sánh. Ta hiểu một giá trị rõ nhất khi đặt nó bên cạnh cái trái ngược của nó. Vì vậy bóng tối không chỉ che khuất ánh sáng mà còn là "tấm nền" giúp ta nhận ra ánh sáng quý giá biết bao.
c) Mở rộng, liên hệ
- Ý kiến này nhắc ta một bài học sống tích cực: đừng chỉ than vãn khi gặp "bóng tối" của cuộc đời, mà hãy xem đó là cơ hội để nhận ra và trân trọng "ánh sáng" — những điều tốt đẹp quanh mình.
- Tuy nhiên, cũng cần hiểu đúng mức: không nhất thiết phải chờ đến khi mất đi hay gặp đau khổ ta mới biết quý trọng điều tốt đẹp; người sống tỉnh thức, biết ơn vẫn có thể nhận ra giá trị của ánh sáng ngay cả khi đang ở trong ánh sáng.
d) Kết luận
Ý kiến của tác giả là đúng đắn và sâu sắc: bóng tối giúp ta nhận ra tầm quan trọng của ánh sáng, khó khăn giúp ta trân trọng hạnh phúc. Đó là lời nhắc nhở ta sống trân trọng, biết ơn và luôn hướng về những điều tốt đẹp.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.