Sách giáo khoa Sinh học 10

Giải Câu hỏi 1 trang 33 SGK Sinh học 10

Bài 5. Các phân tử sinh học   Đã kiểm

Đề bài

Chất béo là gì? Nêu một số chức năng của dầu, mỡ, phospholipid và steroid.

Lời giải

## Chất béo (lipid) là gì?

Chất béo (lipid) là nhóm các hợp chất hữu cơ có đặc điểm chung là không tan trong nước nhưng tan trong các dung môi hữu cơ (ether, chloroform, benzene, …). Lipid được cấu tạo chủ yếu từ các nguyên tố CC, HH, OO (tỉ lệ OO thấp hơn nhiều so với carbohydrate), một số loại còn có thêm PP, NN.

Các loại lipid chính trong cơ thể sống gồm: dầu, mỡ (chất béo trung tính – triglyceride), phospholipid và steroid.

- Mỗi phân tử triglyceride gồm 11 phân tử glycerol liên kết với 33 phân tử acid béo bằng liên kết ester. Acid béo no → mỡ (rắn, ở động vật); acid béo không no → dầu (lỏng, ở thực vật, cá).

---

## Chức năng của từng loại

### a) Dầu, mỡ (triglyceride)

- Dự trữ và cung cấp năng lượng: là dạng dự trữ năng lượng hiệu quả nhất — 1 g1\,g lipid giải phóng khoảng 9,3 kcal9{,}3\,kcal, gần gấp đôi so với 1 g1\,g carbohydrate (≈4,1 kcal\approx 4{,}1\,kcal).
- Cách nhiệt và bảo vệ: lớp mỡ dưới da giúp giữ ấm cơ thể, lớp mỡ quanh các cơ quan nội tạng giúp bảo vệ, chống va đập cơ học.
- Dung môi hòa tan các vitamin tan trong dầu (AA, DD, EE, KK), giúp cơ thể hấp thu các vitamin này.

###

b) Phospholipid

- Phân tử gồm 11 glycerol liên kết với 22 acid béo (đuôi kị nước) và 11 nhóm phosphate (đầu ưa nước) → có tính lưỡng cực.
- Cấu tạo nên màng sinh học: các phân tử sắp xếp thành lớp kép phospholipid (bilayer), tạo khung cơ bản của màng tế bào và màng các bào quan.

###

c) Steroid

- Cholesterol: tham gia cấu tạo màng tế bào (ở động vật), giúp ổn định và điều hòa độ linh động của màng.
- Hormone steroid (testosterone, estrogen, cortisol, …): điều hòa nhiều quá trình sinh lí của cơ thể như sinh trưởng, sinh sản, trao đổi chất.
- Vitamin D (dẫn xuất steroid): điều hòa chuyển hóa calcium và phosphate, hỗ trợ hình thành và phát triển xương.

Đáp số

Chất béo (lipid): hợp chất hữu cơ không tan trong nước, tan trong dung môi hữu cơ, cấu tạo chủ yếu từ C, H, O; gồm dầu/mỡ, phospholipid, steroidDầu, mỡ (triglyceride = glycerol + 3 acid béo): dự trữ và cung cấp năng lượng (~9,3 kcal/g, gần gấp đôi carbohydrate), cách nhiệt, bảo vệ cơ quan, hòa tan vitamin A, D, E, KPhospholipid: lưỡng cực (đầu phosphate ưa nước, đuôi acid béo kị nước), cấu tạo màng tế bào và màng bào quan (lớp kép phospholipid)Steroid: cholesterol cấu tạo màng tế bào; hormone steroid điều hòa sinh lí; vitamin D điều hòa chuyển hóa Ca và P

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.