Giải Câu hỏi 3 trang 36 SGK Sinh học 10
Đề bài
Bậc cấu trúc nào đảm bảo protein có được chức năng sinh học? Các liên kết yếu trong phân tử protein có liên quan gì đến chức năng sinh học của nó?
Lời giải
a) Bậc cấu trúc đảm bảo protein có được chức năng sinh học
Chức năng sinh học của protein do cấu trúc không gian ba chiều của nó quyết định, tức là:
- Đối với protein chỉ gồm một chuỗi polypeptide: cấu trúc bậc 3 (sự cuộn gập của chuỗi trong không gian tạo nên hình dạng ba chiều đặc trưng) là bậc cấu trúc đảm bảo protein thực hiện được chức năng sinh học.
- Đối với protein gồm hai hay nhiều chuỗi polypeptide (ví dụ hemoglobin): cấu trúc bậc 4 mới là bậc cấu trúc hoàn chỉnh đảm bảo protein có chức năng sinh học.
Như vậy, chỉ khi protein đạt được cấu trúc không gian đặc trưng (bậc 3 hoặc bậc 4) thì nó mới có hoạt tính và thực hiện được chức năng của mình. Nếu cấu trúc không gian bị phá vỡ (protein bị biến tính), protein sẽ mất chức năng sinh học.
b) Vai trò của các liên kết yếu đối với chức năng sinh học của protein
- Cấu trúc không gian ba chiều (bậc 3, bậc 4) của protein được duy trì chủ yếu nhờ các liên kết yếu như liên kết hydrogen, tương tác kị nước, liên kết ion… giữa các gốc R của các amino acid.
- Vì là liên kết yếu nên chúng dễ bị phá vỡ khi điều kiện môi trường thay đổi (nhiệt độ cao, độ pH quá cao hoặc quá thấp…). Khi đó cấu trúc không gian của protein bị thay đổi → protein biến tính và mất chức năng sinh học.
- Nhờ đặc điểm này, các liên kết yếu vừa giúp ổn định cấu trúc không gian đặc trưng, vừa tạo cho protein tính linh hoạt, cho phép nó thay đổi hình dạng một cách thuận nghịch khi thực hiện chức năng (ví dụ enzyme gắn cơ chất, protein vận chuyển gắn và nhả phân tử được vận chuyển).
→ Các liên kết yếu quyết định việc hình thành và duy trì cấu trúc không gian, do đó liên quan trực tiếp đến chức năng sinh học của protein.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.