Giải Bài 3 trang 43 SGK Sinh học 11
Đề bài
Hãy nêu các biện pháp bảo quản nông sản mà em biết. Giải thích cơ sở khoa học của việc rau trong siêu thị được bảo quản trong túi nylon đục lỗ và để trong tủ mát.
Lời giải
## a) Các biện pháp bảo quản nông sản
Nông sản sau thu hoạch vẫn là cơ thể sống nên vẫn hô hấp. Hô hấp phân giải chất hữu cơ dự trữ theo phương trình:
Hô hấp mạnh làm hao hụt chất dinh dưỡng và khối lượng, đồng thời sinh nhiệt và nước tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển. Vì vậy nguyên tắc chung của bảo quản là làm giảm cường độ hô hấp xuống mức tối thiểu nhưng không để nông sản chết. Các biện pháp thường dùng:
- Bảo quản khô (phơi, sấy): giảm hàm lượng nước — mà nước là yếu tố cần cho hô hấp — nên ức chế hô hấp và vi sinh vật. Thường dùng cho hạt (thóc, ngô, đậu…).
- Bảo quản lạnh (tủ mát, kho lạnh): nhiệt độ thấp làm giảm hoạt tính enzyme hô hấp. Thường dùng cho rau, quả, thực phẩm tươi.
- Bảo quản trong điều kiện nồng độ CO₂ cao / O₂ thấp (kho khí quyển kiểm soát, hút chân không, bao gói kín bơm CO₂): O₂ là nguyên liệu của hô hấp hiếu khí, giảm O₂ hoặc tăng CO₂ sẽ ức chế hô hấp.
- (Mở rộng) Bảo quản bằng hoá chất cho phép: ức chế nấm mốc, vi khuẩn trên bề mặt nông sản.
##
b) Cơ sở khoa học của việc bảo quản rau trong túi nylon đục lỗ và để trong tủ mát
• Để trong tủ mát (nhiệt độ thấp): nhiệt độ thấp làm giảm hoạt tính của các enzyme hô hấp, do đó giảm cường độ hô hấp, hạn chế phân giải chất hữu cơ nên rau giữ được độ tươi và dinh dưỡng lâu hơn; đồng thời nhiệt độ thấp ức chế sự sinh trưởng của vi sinh vật (nấm mốc, vi khuẩn) gây thối hỏng và làm giảm tốc độ bay hơi nước.
• Túi nylon đục lỗ:
- Màng nylon hạn chế sự thoát hơi nước, giữ độ ẩm thích hợp để rau không bị héo (mất nước) — đây là lí do quan trọng vì rau xanh rất dễ héo.
- Trong túi, rau vẫn hô hấp làm O₂ giảm và CO₂ tăng, tạo môi trường ít O₂ – nhiều CO₂ góp phần ức chế hô hấp hiếu khí, rau lâu hỏng hơn.
- Các lỗ đục giúp không khí vẫn lưu thông, cung cấp một lượng O₂ vừa đủ và thoát bớt CO₂ cùng hơi nước. Nhờ đó rau vẫn hô hấp ở mức thấp nên không bị chết; nếu bịt kín hoàn toàn, O₂ cạn kiệt sẽ buộc rau chuyển sang hô hấp kị khí (lên men) tạo rượu etylic và các chất gây tổn thương mô, làm rau nhanh úng thối. Lỗ đục còn tránh đọng hơi nước trong túi, hạn chế nấm mốc, vi khuẩn.
→ Kết hợp nhiệt độ thấp (tủ mát) và túi nylon đục lỗ giúp giữ cường độ hô hấp của rau ở mức thấp vừa phải, giữ độ ẩm thích hợp mà vẫn thông khí, nhờ đó rau tươi lâu mà không bị chết hay thối hỏng.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.