Sách giáo khoa Sinh học 11

Giải Bài 4 trang 43 SGK Sinh học 11

Hô hấp ở thực vật   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hãy giải thích vai trò của hô hấp đối với sự hút nước và khoáng của cây. Hiểu biết này có ý nghĩa gì trong trồng trọt?

Lời giải

a) Vai trò của hô hấp đối với sự hút nước và khoáng của cây

Quá trình hô hấp ở rễ có vai trò quan trọng, trực tiếp cung cấp năng lượng và nguyên liệu cho sự hút nước và khoáng:

- Cung cấp năng lượng (ATP): Hô hấp phân giải chất hữu cơ, giải phóng năng lượng tích luỹ trong ATP. Phần lớn chất khoáng được rễ hấp thụ theo cơ chế chủ động (vận chuyển ngược chiều gradient nồng độ qua màng tế bào), cơ chế này cần tiêu tốn ATP. Nhờ có năng lượng từ hô hấp, rễ mới hút được các ion khoáng vào trong tế bào.

- Tạo áp suất thẩm thấu cho sự hút nước: Khi các ion khoáng được hấp thụ chủ động vào tế bào lông hút, nồng độ chất tan trong tế bào tăng lên, làm giảm thế nước (tăng áp suất thẩm thấu). Nhờ đó nước đi từ đất vào rễ theo cơ chế thẩm thấu. Như vậy, hô hấp hỗ trợ sự hút nước một cách gián tiếp thông qua việc hút khoáng.

- Cung cấp nguyên liệu CO₂ cho trao đổi ion: Hô hấp thải ra CO₂; CO₂ kết hợp với H₂O tạo thành H₂CO₃, phân li cho ion H⁺. Ion H⁺ được trao đổi với các cation khoáng bám trên bề mặt keo đất (hút bám trao đổi), giúp giải phóng và đưa khoáng vào dịch đất để rễ hút.

→ Tóm lại, hô hấp mạnh ở rễ giúp cây hút nước và khoáng được thuận lợi; nếu rễ thiếu O₂, hô hấp giảm, sự hút nước và khoáng bị đình trệ, cây có thể bị héo, thiếu dinh dưỡng.

b) Ý nghĩa trong trồng trọt

Vì hô hấp ở rễ cần O₂ nên trong trồng trọt phải tạo điều kiện cho đất thông thoáng, đủ khí để rễ hô hấp tốt:

- Làm đất tơi xốp, thoáng khí: cày bừa, xới đất, vun gốc, làm cỏ sục bùn… để cung cấp O₂ cho rễ hô hấp, nhờ đó cây hút nước và khoáng mạnh hơn.

- Chống ngập úng, thoát nước kịp thời: đất ngập nước lâu bị thiếu O₂, rễ chuyển sang hô hấp kị khí, tạo chất độc, rễ bị thối, cây kém hút nước – khoáng và có thể chết. Vì vậy cần tiêu nước cho ruộng, luống khi mưa nhiều.

- Bón phân, tưới nước hợp lí kết hợp với làm đất thoáng khí để tăng hiệu quả hút khoáng của cây.

Đáp số

Hô hấp cung cấp ATP cho hút khoáng chủ động, tạo áp suất thẩm thấu để hút nước và tạo H⁺/CO₂ cho trao đổi ion khoángCần làm đất tơi xốp, thoáng khí (cày, xới, vun, sục bùn) và chống ngập úng để rễ hô hấp tốt, hút nước và khoáng mạnh

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.