Sách giáo khoa Sinh học 11

Giải Bài 1 trang 21 SGK Sinh học 11

Bài 2. Trao đổi nước và khoáng ở thực vật   Đã kiểm

Đề bài

Trong tự nhiên, ở một số cây trồng như cà rốt, khoai tây,... chất dự trữ trong củ sẽ được vận chuyển lên các cơ quan phía trên trong giai đoạn sinh trưởng, phát triển nào của thực vật?

Lời giải

Phân tích theo đặc điểm dòng mạch rây (Sinh học 11 – Kết nối tri thức)

Dòng mạch rây vận chuyển chất hữu cơ từ cơ quan nguồn (nơi tổng hợp hoặc dự trữ chất hữu cơ) đến cơ quan chứa (nơi sử dụng chất hữu cơ để sinh trưởng, phát triển). Khác với dòng mạch gỗ, hướng vận chuyển trong mạch rây không cố định: có thể từ trên xuống, từ dưới lên hoặc theo chiều ngang, tùy nhu cầu của cây ở từng giai đoạn.

Ở cà rốt, khoai tây,... củ là cơ quan dự trữ chất hữu cơ (tinh bột, đường). Vai trò của củ thay đổi theo giai đoạn:

- Giai đoạn tích lũy (sinh trưởng sinh dưỡng): lá quang hợp mạnh → chất hữu cơ được vận chuyển xuống củ để dự trữ. Củ là cơ quan chứa.
- Giai đoạn củ nảy mầm, mọc chồi mới (bắt đầu chu kì sinh trưởng mới): mầm, chồi non chưa có lá quang hợp đủ → chất dự trữ trong củ được huy động, vận chuyển lên nuôi mầm, chồi. Củ trở thành cơ quan nguồn (ví dụ: củ khoai tây mọc mầm).
- Giai đoạn ra hoa, tạo quả và hạt (sinh trưởng sinh thực): hoa, quả, hạt đang hình thành cần nhiều chất hữu cơ nhưng chưa tự tổng hợp đủ → chất dự trữ trong củ được thủy phân thành dạng vận chuyển được (đường saccharôzơ) và đưa lên phía trên. Củ cũng đóng vai trò cơ quan nguồn (ví dụ: cà rốt năm thứ hai ra hoa, kết hạt).

Trong cả hai trường hợp, điều kiện chung để chất dự trữ đi lên là: cơ quan phía trên sinh trưởng mạnh nhưng chưa quang hợp đủ, nên củ (nguồn dự trữ) phải huy động chất hữu cơ cung cấp cho chúng.

Kết luận: Chất dự trữ trong củ được vận chuyển lên các cơ quan phía trên trong giai đoạn cây nảy mầm, mọc chồi mới (bắt đầu chu kì sinh trưởng mới) và giai đoạn ra hoa, tạo quả, tạo hạt (sinh trưởng sinh thực) — khi các cơ quan phía trên sinh trưởng mạnh mà chưa tự tổng hợp đủ chất hữu cơ.

Đáp số

Giai đoạn cây nảy mầm, mọc chồi mới (bắt đầu chu kì sinh trưởng mới) và giai đoạn ra hoa, tạo quả, tạo hạt (sinh trưởng sinh thực) — khi cơ quan phía trên sinh trưởng mạnh nhưng chưa quang hợp đủ, củ (nguồn dự trữ) huy động chất hữu cơ vận chuyển lên nuôi các cơ quan đó.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.