Sách giáo khoa Sinh học 11

Giải Bài 2 trang 21 SGK Sinh học 11

Bài 2. Trao đổi nước và khoáng ở thực vật   Đã kiểm chéo

Đề bài

Khi rễ cây bị ngập úng trong thời gian dài, cây trồng có biểu hiện như thế nào? Giải thích.

Lời giải

Biểu hiện: Khi rễ cây bị ngập úng lâu ngày, cây bị héo và có thể chết, mặc dù trong đất không hề thiếu nước.

Giải thích:

a) Khi đất bị ngập úng, nước chiếm hết các khe hở trong đất nên đất thiếu oxygen (O₂). Rễ cây thiếu O₂ cho hô hấp.

b) Thiếu O₂ làm hô hấp hiếu khí của tế bào rễ bị ức chế, rễ không tạo đủ năng lượng (ATP). Rễ buộc phải chuyển sang hô hấp kị khí (lên men), tạo ra các sản phẩm độc hại (như rượu etylic) tích lũy trong rễ, đầu độc và làm lông hút cùng tế bào rễ bị tổn thương, chết dần.

c) Do thiếu ATP và lông hút bị hủy hoại, rễ không hấp thụ được nước và chất khoáng (nhất là hấp thụ chủ động chất khoáng cần nhiều năng lượng). Lượng nước vào cây giảm mạnh.

d) Trong khi đó, lá vẫn tiếp tục thoát hơi nước. Lượng nước mất đi qua lá lớn hơn lượng nước rễ hút được, làm mất cân bằng nước trong cây → cây bị héo. Nếu ngập úng kéo dài, rễ chết, cây không phục hồi được và chết.

→ Đây là hiện tượng cây bị héo do "hạn sinh lí": xung quanh rễ có nhiều nước nhưng cây vẫn không hút được nước để dùng.

Đáp số

Cây bị héo và có thể chết dù đất thừa nước (hạn sinh lí) do đất ngập úng thiếu O₂ → hô hấp rễ bị ức chế, lông hút chết, rễ không hút được nước và khoáng trong khi lá vẫn thoát hơi nước, gây mất cân bằng nước.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.