Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Bài 1 trang 127 SGK Sinh học 12

Môi trường và các nhân tố sinh thái   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một số loài thực vật rụng lá như bàng (Terminalia catappa), xoan (Melia azedarach) trong mùa đông lạnh. Điều này có ý nghĩa gì đối với đời sống của chúng?

Lời giải

Phân tích hiện tượng theo kiến thức về nhân tố sinh thái (nhiệt độ):

Vào mùa đông lạnh, nhiệt độ môi trường xuống thấp là một nhân tố sinh thái vô sinh tác động mạnh đến đời sống thực vật. Hiện tượng rụng lá của bàng, xoan... là một đặc điểm thích nghi của sinh vật với sự thay đổi của nhân tố nhiệt độ, có các ý nghĩa sau:

a) Giảm thoát hơi nước, chống mất nước: Lá là cơ quan thoát hơi nước chủ yếu. Mùa đông lạnh, nhiệt độ thấp làm rễ hút nước kém (nước khó di chuyển, đất có thể đóng băng), trong khi lá vẫn thoát hơi nước. Rụng lá giúp cây giảm diện tích bề mặt thoát hơi nước, tránh bị mất nước quá mức mà rễ không bù đắp kịp, nhờ đó cây không bị khô héo, chết.

b) Giảm tiêu hao năng lượng, giảm hoạt động sống: Khi rụng lá, cây giảm cường độ quang hợp, hô hấp và các quá trình trao đổi chất, chuyển sang trạng thái "ngủ đông" (giảm hoạt động sống đến mức thấp nhất). Điều này giúp cây tiết kiệm chất dinh dưỡng và năng lượng để duy trì sự sống qua giai đoạn điều kiện bất lợi (lạnh, thiếu ánh sáng).

c) Tránh tác hại cơ học và bảo vệ cây: Trụi lá giúp cây hạn chế bị tuyết, sương giá đọng trên lá gây gãy cành; đồng thời bảo vệ mô cây khỏi bị tổn thương do giá rét.

→ Kết luận: Rụng lá vào mùa đông là phản ứng thích nghi giúp thực vật tồn tại, vượt qua được điều kiện khí hậu khắc nghiệt (lạnh, khô) và tiếp tục sinh trưởng, phát triển bình thường khi mùa xuân ấm áp trở lại.

Đáp số

Rụng lá là đặc điểm thích nghi giúp cây giảm thoát hơi nước, giảm tiêu hao năng lượng và bảo vệ cây để tồn tại qua mùa đông lạnh giá.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.