Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Bài 3 trang 137 SGK Sinh học 12

Quần thể sinh vật và các đặc trưng cơ bản của quần thể   Đã kiểm chéo

Đề bài

Loài muỗi vằn (Aedes aegypti) là trung gian truyền virus Dengue gây bệnh sốt xuất huyết ở người. Giải thích tại sao ở Việt Nam, bệnh sốt xuất huyết thường xảy ra chủ yếu vào mùa mưa. Em có thể làm gì để phòng trừ muỗi ở gia đình và địa phương em?

Lời giải

a) Giải thích tại sao ở Việt Nam bệnh sốt xuất huyết thường xảy ra chủ yếu vào mùa mưa

Số lượng cá thể của quần thể muỗi vằn (*Aedes aegypti*) phụ thuộc chặt chẽ vào các nhân tố sinh thái của môi trường, đặc biệt là độ ẩm, nhiệt độ và nơi sinh sản. Vào mùa mưa ở Việt Nam, điều kiện môi trường trở nên thuận lợi cho sự phát triển của quần thể muỗi:

- Có nhiều nơi đọng nước để muỗi đẻ trứng: Mưa nhiều tạo ra các vũng nước đọng, nước mưa tích trong lốp xe cũ, vỏ đồ hộp, lọ hoa, chum vại, máng nước… Đây là nơi lí tưởng để muỗi vằn đẻ trứng và cho ấu trùng (bọ gậy, loăng quăng) phát triển.
- Nhiệt độ và độ ẩm cao: Mùa mưa thường nóng ẩm, nằm trong khoảng nhiệt độ và độ ẩm tối ưu cho trứng nở, ấu trùng phát triển nhanh và muỗi trưởng thành sống lâu hơn, hoạt động mạnh hơn.

Kết quả là mức sinh sản tăng, tỉ lệ tử vong giảm, kích thước quần thể muỗi tăng nhanh (mật độ cá thể cao). Muỗi là vật trung gian truyền virus Dengue, nên khi mật độ muỗi tăng cao thì xác suất muỗi mang virus đốt người và lây truyền bệnh cũng tăng theo. Vì vậy, bệnh sốt xuất huyết ở Việt Nam thường bùng phát mạnh và xảy ra chủ yếu vào mùa mưa.

b) Em có thể làm gì để phòng trừ muỗi ở gia đình và địa phương

Biện pháp phòng trừ chủ yếu là tác động làm giảm kích thước quần thể muỗi bằng cách loại bỏ nơi sinh sản và diệt muỗi, bọ gậy:

- Đậy kín các dụng cụ chứa nước; thường xuyên thau rửa chum, vại, bể nước.
- Loại bỏ, úp ngược hoặc dọn sạch các vật phế thải đọng nước (lốp xe, vỏ hộp, chai lọ, gáo dừa…); thay nước lọ hoa, khơi thông cống rãnh để không còn chỗ nước đọng.
- Thả cá vào bể, chum vại để cá ăn bọ gậy (loăng quăng).
- Diệt muỗi trưởng thành bằng vợt điện, hương muỗi, phun thuốc diệt muỗi khi cần.
- Phòng muỗi đốt: ngủ màn (kể cả ban ngày), mặc quần áo dài tay, dùng kem/thuốc xua muỗi, lắp lưới chống muỗi ở cửa.
- Giữ vệ sinh môi trường, phát quang bụi rậm quanh nhà; tích cực tham gia và vận động người dân địa phương cùng tổng vệ sinh, diệt bọ gậy định kì.

Đáp số

Mùa mưa nóng ẩm, nhiều nước đọng → điều kiện sinh thái thuận lợi làm mật độ (kích thước) quần thể muỗi vằn tăng cao → tăng khả năng truyền virus Dengue nên sốt xuất huyết bùng phátLoại bỏ nơi nước đọng, đậy kín dụng cụ chứa nước, thả cá diệt bọ gậy, diệt muỗi, ngủ màn và giữ vệ sinh môi trường

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.