Giải Câu hỏi 2 trang 147 SGK Sinh học 12
Đề bài
Phân biệt mối quan hệ cộng sinh với quan hệ hợp tác.
Lời giải
Cộng sinh và hợp tác đều là quan hệ hỗ trợ giữa các loài, trong đó cả hai loài tham gia đều có lợi. Điểm khác nhau cơ bản nằm ở mức độ gắn bó (chặt chẽ hay không) và tính sống còn của mối quan hệ đối với các loài.
a) Quan hệ cộng sinh
- Là mối quan hệ hợp tác chặt chẽ, trong đó cả hai loài đều có lợi.
- Mối quan hệ này bắt buộc: các loài nhất thiết phải sống dựa vào nhau, nếu tách rời thì một hoặc cả hai loài không tồn tại và phát triển bình thường được (thậm chí bị chết).
- Ví dụ: vi khuẩn *Rhizobium* cố định nitơ sống cộng sinh trong nốt sần rễ cây họ Đậu; nấm và tảo (hoặc vi khuẩn lam) cộng sinh tạo thành địa y; trùng roi sống trong ruột mối.
b) Quan hệ hợp tác
- Cũng là mối quan hệ mà cả hai loài đều có lợi, nhưng sự gắn bó không chặt chẽ bằng cộng sinh.
- Mối quan hệ này không bắt buộc: khi tách riêng ra, các loài vẫn có thể tồn tại và sống độc lập được.
- Ví dụ: chim sáo và trâu rừng; chim mỏ đỏ và linh dương; lươn biển và cá nhỏ dọn kí sinh.
Tóm lại: Giống nhau là cả hai quan hệ đều mang lại lợi ích cho cả hai loài. Khác nhau cơ bản là cộng sinh thì gắn bó chặt chẽ và bắt buộc (phải sống cùng nhau), còn hợp tác thì không bắt buộc (tách nhau ra vẫn sống bình thường).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.