Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 3.1 trang 37 SGK Toán 10

Bài 5. Giá trị lượng giác của một góc từ 0 đến 180   Đã kiểm chéo

Đề bài

Không dùng máy tính cầm tay, tính giá trị của các biểu thức sau:

a) (2sin⁡30∘+cos⁡135∘−3tan⁡150∘)⋅(cos⁡180∘−cot⁡60∘)\left(2\sin 30^\circ + \cos 135^\circ - 3\tan 150^\circ\right) \cdot \left(\cos 180^\circ - \cot 60^\circ\right);

b) sin⁡290∘+cos⁡2120∘+cos⁡20∘−tan⁡260∘+cot⁡2135∘\sin^2 90^\circ + \cos^2 120^\circ + \cos^2 0^\circ - \tan^2 60^\circ + \cot^2 135^\circ;

c) cos⁡60∘⋅sin⁡30∘+cos⁡230∘\cos 60^\circ \cdot \sin 30^\circ + \cos^2 30^\circ.

Chú ý. sin⁡2α=(sin⁡α)2\sin^2 \alpha = (\sin \alpha)^2, cos⁡2α=(cos⁡α)2\cos^2 \alpha = (\cos \alpha)^2, tan⁡2α=(tan⁡α)2\tan^2 \alpha = (\tan \alpha)^2, cot⁡2α=(cot⁡α)2\cot^2 \alpha = (\cot \alpha)^2.

Lời giải

Ta sử dụng bảng giá trị lượng giác của các góc đặc biệt và tính chất giá trị lượng giác của hai góc bù nhau (sin⁡(180∘−α)=sin⁡α\sin(180^\circ-\alpha)=\sin\alpha, cos⁡(180∘−α)=−cos⁡α\cos(180^\circ-\alpha)=-\cos\alpha, tan⁡(180∘−α)=−tan⁡α\tan(180^\circ-\alpha)=-\tan\alpha, cot⁡(180∘−α)=−cot⁡α\cot(180^\circ-\alpha)=-\cot\alpha).

Các giá trị cần dùng:
sin⁡30∘=12,cos⁡60∘=12,cos⁡30∘=32,sin⁡90∘=1,cos⁡0∘=1,tan⁡60∘=3,cot⁡60∘=33.\sin 30^\circ=\tfrac12,\quad \cos 60^\circ=\tfrac12,\quad \cos 30^\circ=\tfrac{\sqrt3}{2},\quad \sin 90^\circ=1,\quad \cos 0^\circ=1,\quad \tan 60^\circ=\sqrt3,\quad \cot 60^\circ=\tfrac{\sqrt3}{3}.
cos⁡135∘=−cos⁡45∘=−22,tan⁡150∘=−tan⁡30∘=−33,cos⁡180∘=−1,cos⁡120∘=−cos⁡60∘=−12,cot⁡135∘=−cot⁡45∘=−1.\cos 135^\circ=-\cos 45^\circ=-\tfrac{\sqrt2}{2},\quad \tan 150^\circ=-\tan 30^\circ=-\tfrac{\sqrt3}{3},\quad \cos 180^\circ=-1,\quad \cos 120^\circ=-\cos 60^\circ=-\tfrac12,\quad \cot 135^\circ=-\cot 45^\circ=-1.

a) Xét lần lượt từng thừa số.

Thừa số thứ nhất:
2sin⁡30∘+cos⁡135∘−3tan⁡150∘=2⋅12+(−22)−3⋅(−33)=1−22+3=2+23−22.2\sin 30^\circ+\cos 135^\circ-3\tan 150^\circ=2\cdot\tfrac12+\left(-\tfrac{\sqrt2}{2}\right)-3\cdot\left(-\tfrac{\sqrt3}{3}\right)=1-\tfrac{\sqrt2}{2}+\sqrt3=\tfrac{2+2\sqrt3-\sqrt2}{2}.

Thừa số thứ hai:
cos⁡180∘−cot⁡60∘=−1−33=−3+33.\cos 180^\circ-\cot 60^\circ=-1-\tfrac{\sqrt3}{3}=-\tfrac{3+\sqrt3}{3}.

Nhân hai thừa số:
(2+23−22)⋅(−3+33)=−(2+23−2)(3+3)6.\left(\tfrac{2+2\sqrt3-\sqrt2}{2}\right)\cdot\left(-\tfrac{3+\sqrt3}{3}\right)=-\tfrac{(2+2\sqrt3-\sqrt2)(3+\sqrt3)}{6}.

Khai triển tử số:
(2+23−2)(3+3)=6+23+63+6−32−6=12+83−32−6.(2+2\sqrt3-\sqrt2)(3+\sqrt3)=6+2\sqrt3+6\sqrt3+6-3\sqrt2-\sqrt6=12+8\sqrt3-3\sqrt2-\sqrt6.

Vậy:
(2sin⁡30∘+cos⁡135∘−3tan⁡150∘)(cos⁡180∘−cot⁡60∘)=−12+83−32−66≈−3,19.\left(2\sin 30^\circ+\cos 135^\circ-3\tan 150^\circ\right)\left(\cos 180^\circ-\cot 60^\circ\right)=-\tfrac{12+8\sqrt3-3\sqrt2-\sqrt6}{6}\approx -3{,}19.

b) Thay các giá trị vào biểu thức:
sin⁡290∘+cos⁡2120∘+cos⁡20∘−tan⁡260∘+cot⁡2135∘\sin^2 90^\circ+\cos^2 120^\circ+\cos^2 0^\circ-\tan^2 60^\circ+\cot^2 135^\circ
=12+(−12)2+12−(3)2+(−1)2=1+14+1−3+1=14.=1^2+\left(-\tfrac12\right)^2+1^2-\left(\sqrt3\right)^2+\left(-1\right)^2=1+\tfrac14+1-3+1=\tfrac14.

c) Thay các giá trị vào biểu thức:
cos⁡60∘⋅sin⁡30∘+cos⁡230∘=12⋅12+(32)2=14+34=1.\cos 60^\circ\cdot\sin 30^\circ+\cos^2 30^\circ=\tfrac12\cdot\tfrac12+\left(\tfrac{\sqrt3}{2}\right)^2=\tfrac14+\tfrac34=1.

Đáp số

−12+83−32−66≈−3,19-\dfrac{12+8\sqrt3-3\sqrt2-\sqrt6}{6}\approx -3{,}1914\dfrac1411

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.