Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 3.2 trang 37 SGK Toán 10

Bài 5. Giá trị lượng giác của một góc từ 0 đến 180   Đã kiểm chéo

Đề bài

Đơn giản các biểu thức sau:

a) sin⁡100∘+sin⁡80∘+cos⁡16∘+cos⁡164∘\sin 100^\circ + \sin 80^\circ + \cos 16^\circ + \cos 164^\circ;

b) 2sin⁡(180∘−α)⋅cot⁡α−cos⁡(180∘−α)⋅tan⁡α⋅cot⁡(180∘−α)2\sin\left(180^\circ - \alpha\right) \cdot \cot \alpha - \cos\left(180^\circ - \alpha\right) \cdot \tan \alpha \cdot \cot\left(180^\circ - \alpha\right), với 0∘<α<90∘0^\circ < \alpha < 90^\circ.

Lời giải

a) Ta dùng tính chất giá trị lượng giác của hai góc bù nhau (α\alpha và 180∘−α180^\circ-\alpha):

- sin⁡100∘=sin⁡(180∘−80∘)=sin⁡80∘\sin 100^\circ = \sin(180^\circ - 80^\circ) = \sin 80^\circ.
- cos⁡164∘=cos⁡(180∘−16∘)=−cos⁡16∘\cos 164^\circ = \cos(180^\circ - 16^\circ) = -\cos 16^\circ.

Thay vào biểu thức:
sin⁡100∘+sin⁡80∘+cos⁡16∘+cos⁡164∘=sin⁡80∘+sin⁡80∘+cos⁡16∘−cos⁡16∘=2sin⁡80∘.\sin 100^\circ + \sin 80^\circ + \cos 16^\circ + \cos 164^\circ = \sin 80^\circ + \sin 80^\circ + \cos 16^\circ - \cos 16^\circ = 2\sin 80^\circ.

Vậy biểu thức rút gọn bằng 2sin⁡80∘2\sin 80^\circ.

b) Với 0∘<α<90∘0^\circ < \alpha < 90^\circ, dùng các công thức hai góc bù nhau:
sin⁡(180∘−α)=sin⁡α,cos⁡(180∘−α)=−cos⁡α,cot⁡(180∘−α)=−cot⁡α.\sin(180^\circ-\alpha)=\sin\alpha,\qquad \cos(180^\circ-\alpha)=-\cos\alpha,\qquad \cot(180^\circ-\alpha)=-\cot\alpha.

Xét từng số hạng:

- Số hạng thứ nhất: 2sin⁡(180∘−α)⋅cot⁡α=2sin⁡α⋅cos⁡αsin⁡α=2cos⁡α.2\sin(180^\circ-\alpha)\cdot\cot\alpha = 2\sin\alpha\cdot\dfrac{\cos\alpha}{\sin\alpha} = 2\cos\alpha.

- Số hạng thứ hai: cos⁡(180∘−α)⋅tan⁡α⋅cot⁡(180∘−α)=(−cos⁡α)⋅tan⁡α⋅(−cot⁡α)=cos⁡α⋅(tan⁡α⋅cot⁡α)=cos⁡α⋅1=cos⁡α.\cos(180^\circ-\alpha)\cdot\tan\alpha\cdot\cot(180^\circ-\alpha) = (-\cos\alpha)\cdot\tan\alpha\cdot(-\cot\alpha) = \cos\alpha\cdot(\tan\alpha\cdot\cot\alpha) = \cos\alpha\cdot 1 = \cos\alpha.

Vậy biểu thức bằng:
2cos⁡α−cos⁡α=cos⁡α.2\cos\alpha - \cos\alpha = \cos\alpha.

Kiểm tra (b) với α=30∘\alpha = 30^\circ: số hạng đầu =2sin⁡150∘cot⁡30∘=2⋅0,5⋅3=3=2\sin150^\circ\cot30^\circ = 2\cdot 0{,}5\cdot\sqrt3=\sqrt3; số hạng sau =cos⁡150∘tan⁡30∘cot⁡150∘=(−32)⋅13⋅(−3)=32=\cos150^\circ\tan30^\circ\cot150^\circ=(-\tfrac{\sqrt3}{2})\cdot\tfrac{1}{\sqrt3}\cdot(-\sqrt3)=\tfrac{\sqrt3}{2}. Hiệu =3−32=32=cos⁡30∘=\sqrt3-\tfrac{\sqrt3}{2}=\tfrac{\sqrt3}{2}=\cos30^\circ (đúng).

Đáp số

2sin⁡80∘2\sin 80^\circcos⁡α\cos\alpha

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.