Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 3.3 trang 37 SGK Toán 10

Bài 5. Giá trị lượng giác của một góc từ 0 đến 180   Đã kiểm chéo

Đề bài

Chứng minh các hệ thức sau:

a) sin⁡2α+cos⁡2α=1\sin^2 \alpha + \cos^2 \alpha = 1;

b) 1+tan⁡2α=1cos⁡2α1 + \tan^2 \alpha = \dfrac{1}{\cos^2 \alpha} (α≠90∘)(\alpha \neq 90^\circ);

c) 1+cot⁡2α=1sin⁡2α1 + \cot^2 \alpha = \dfrac{1}{\sin^2 \alpha} (0∘<α<180∘)(0^\circ < \alpha < 180^\circ).

Lời giải

a) Chứng minh sin⁡2α+cos⁡2α=1\sin^2\alpha + \cos^2\alpha = 1.

Theo định nghĩa, với mỗi góc α\alpha (0∘≤α≤180∘0^\circ \le \alpha \le 180^\circ) ta lấy điểm M(x0 ; y0)M(x_0\,;\,y_0) trên nửa đường tròn đơn vị sao cho xOM^=α\widehat{xOM} = \alpha. Khi đó:
cos⁡α=x0,sin⁡α=y0.\cos\alpha = x_0,\qquad \sin\alpha = y_0.

Vì MM nằm trên đường tròn đơn vị (bán kính R=1R = 1) nên OM=1OM = 1, suy ra:
x02+y02=1.x_0^2 + y_0^2 = 1.

Thay x0=cos⁡αx_0 = \cos\alpha, y0=sin⁡αy_0 = \sin\alpha ta được:
cos⁡2α+sin⁡2α=1haysin⁡2α+cos⁡2α=1 (đpcm).\cos^2\alpha + \sin^2\alpha = 1 \quad \text{hay} \quad \sin^2\alpha + \cos^2\alpha = 1 \ (\text{đpcm}).

b) Chứng minh 1+tan⁡2α=1cos⁡2α1 + \tan^2\alpha = \dfrac{1}{\cos^2\alpha} với α≠90∘\alpha \neq 90^\circ.

Vì α≠90∘\alpha \neq 90^\circ nên cos⁡α≠0\cos\alpha \neq 0, do đó tan⁡α=sin⁡αcos⁡α\tan\alpha = \dfrac{\sin\alpha}{\cos\alpha} xác định. Ta có:
1+tan⁡2α=1+sin⁡2αcos⁡2α=cos⁡2α+sin⁡2αcos⁡2α.1 + \tan^2\alpha = 1 + \dfrac{\sin^2\alpha}{\cos^2\alpha} = \dfrac{\cos^2\alpha + \sin^2\alpha}{\cos^2\alpha}.

Theo câu a), sin⁡2α+cos⁡2α=1\sin^2\alpha + \cos^2\alpha = 1, nên:
1+tan⁡2α=1cos⁡2α (đpcm).1 + \tan^2\alpha = \dfrac{1}{\cos^2\alpha} \ (\text{đpcm}).

c) Chứng minh 1+cot⁡2α=1sin⁡2α1 + \cot^2\alpha = \dfrac{1}{\sin^2\alpha} với 0∘<α<180∘0^\circ < \alpha < 180^\circ.

Vì 0∘<α<180∘0^\circ < \alpha < 180^\circ nên sin⁡α≠0\sin\alpha \neq 0, do đó cot⁡α=cos⁡αsin⁡α\cot\alpha = \dfrac{\cos\alpha}{\sin\alpha} xác định. Ta có:
1+cot⁡2α=1+cos⁡2αsin⁡2α=sin⁡2α+cos⁡2αsin⁡2α.1 + \cot^2\alpha = 1 + \dfrac{\cos^2\alpha}{\sin^2\alpha} = \dfrac{\sin^2\alpha + \cos^2\alpha}{\sin^2\alpha}.

Theo câu a), sin⁡2α+cos⁡2α=1\sin^2\alpha + \cos^2\alpha = 1, nên:
1+cot⁡2α=1sin⁡2α (đpcm).1 + \cot^2\alpha = \dfrac{1}{\sin^2\alpha} \ (\text{đpcm}).

Đáp số

đpcmđpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.