Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Hoạt động 4 trang 41 SGK Toán 10

Bài 6. Hệ thức lượng trong tam giác   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho tam giác ABCABC với II là tâm đường tròn nội tiếp tam giác.

a) Nêu mối liên hệ giữa diện tích tam giác ABCABC và diện tích các tam giác IBCIBC, ICAICA, IABIAB.

b) Tính diện tích tam giác ABCABC theo rr, aa, bb, cc.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 41 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 3.13: Tam giác ABCABC với BB ở dưới trái, CC ở dưới phải, AA ở đỉnh trên. Đường tròn nội tiếp tâm II tiếp xúc ba cạnh; rr là bán kính (khoảng cách từ II đến cạnh BCBC, vuông góc với aa). Các cạnh ghi: a=BCa = BC, b=CAb = CA, c=ABc = AB. Từ II kẻ các đoạn vuông góc tới ba cạnh.

Lời giải

a) Mối liên hệ giữa các diện tích

Vì II là tâm đường tròn nội tiếp nên II nằm bên trong tam giác ABCABC. Nối II với ba đỉnh AA, BB, CC, ta chia tam giác ABCABC thành ba tam giác nhỏ không chồng lên nhau là IBCIBC, ICAICA và IABIAB. Do đó:

SABC=SIBC+SICA+SIAB.S_{ABC} = S_{IBC} + S_{ICA} + S_{IAB}.

b) Tính diện tích tam giác ABCABC theo r, a, b, cr,\ a,\ b,\ c

Đường tròn nội tiếp tâm II tiếp xúc với cả ba cạnh, nên khoảng cách từ II đến mỗi cạnh đều bằng bán kính rr. Vậy rr chính là đường cao kẻ từ II của mỗi tam giác nhỏ:

- Tam giác IBCIBC có đáy BC=aBC = a, đường cao tương ứng bằng rr:
SIBC=12ar.S_{IBC} = \frac{1}{2}ar.
- Tam giác ICAICA có đáy CA=bCA = b, đường cao tương ứng bằng rr:
SICA=12br.S_{ICA} = \frac{1}{2}br.
- Tam giác IABIAB có đáy AB=cAB = c, đường cao tương ứng bằng rr:
SIAB=12cr.S_{IAB} = \frac{1}{2}cr.

Cộng lại và dùng kết quả câu a):

SABC=12ar+12br+12cr=12(a+b+c) r.S_{ABC} = \frac{1}{2}ar + \frac{1}{2}br + \frac{1}{2}cr = \frac{1}{2}(a+b+c)\,r.

Đặt nửa chu vi p=a+b+c2p = \dfrac{a+b+c}{2}, ta được:

SABC=(a+b+c)r2=pr.S_{ABC} = \frac{(a+b+c)r}{2} = pr.

Kiểm tra: Mỗi hạng tử đều có dạng 12(cạnh)⋅r\frac{1}{2}(\text{cạnh})\cdot r đúng công thức diện tích tam giác với đường cao rr; tổng ba cạnh cho (a+b+c)(a+b+c), khớp với công thức quen thuộc S=prS = pr.

Đáp số

SABC=SIBC+SICA+SIABS_{ABC} = S_{IBC} + S_{ICA} + S_{IAB}SABC=(a+b+c)r2=prS_{ABC} = \dfrac{(a+b+c)r}{2} = pr

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.