Giải Bài 3.18 trang 45 SGK Toán 10
Đề bài
Trên biển, tàu ở vị trí cách tàu 53 km về hướng N34°E. Sau đó, tàu chuyển động thẳng đều với vận tốc có độ lớn 30 km/h về hướng đông, đồng thời tàu chuyển động thẳng đều với vận tốc có độ lớn 50 km/h để gặp tàu .
a) Hỏi tàu cần phải chuyển động theo hướng nào?
b) Với hướng chuyển động đó thì sau bao lâu tàu gặp tàu ?
Hình 3.20 gồm hai phần. Bên trái: la bàn với bốn hướng N (bắc, lên), S (nam, xuống), E (đông, phải), W (tây, trái); một vectơ màu đỏ xuất phát từ gốc hướng lên phía đông bắc, hợp với hướng N một góc, ghi nhãn N34°E. Bên phải: tam giác ABC với A ở dưới, B ở trên bên trái, C ở trên bên phải. Tại B có đường nằm ngang (nét đứt) chỉ hướng; góc giữa đường nét đứt và cạnh BA là 56°, góc ABC (giữa BA kéo và BC, phía dưới đường nằm ngang) là 124°. Cạnh AB màu đỏ, cạnh AC màu xanh. Góc tại A (giữa AB và AC) ký hiệu là α. BC nằm ngang hướng về phía đông.
Lời giải
Thiết lập bài toán.
Gọi là vị trí hai tàu gặp nhau sau thời gian (giờ). Trong thời gian đó:
- Tàu đi được quãng đường (km).
- Tàu đi được quãng đường (km).
- Khoảng cách ban đầu km.
Xét tam giác .
Tính góc . Tàu ở hướng so với , nên nhìn từ , tàu ở hướng . Tàu chạy về hướng đông nên hướng đông (). Góc giữa hướng đông và hướng là:
a) Hướng chuyển động của tàu .
Gọi là góc giữa và . Áp dụng định lí sin trong tam giác (cạnh đối góc , cạnh đối góc ):
Suy ra:
Vì nằm lệch về phía đông so với hướng , hướng của lệch thêm về phía đông so với hướng . Do đó hướng chuyển động của tàu là:
Vậy tàu cần chuyển động theo hướng (gần đúng).
b) Thời gian để tàu gặp tàu .
Góc còn lại của tam giác:
Áp dụng định lí sin (cạnh đối góc , cạnh đối góc ):
Suy ra:
Kiểm tra: với h thì km, km; áp dụng định lí cosin: km. Khớp. ✓
Vậy sau khoảng giờ tàu gặp tàu .
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.